Zarf Tümleci Nedir? Nasıl Bulunur?

Zarf tümleci, cümlenin ögelerinden biridir. Bu yazımızda “zarf tümleci nedir“, “zarf tümleci nasıl bulunur” sorularının yanıtlarını vereceğiz. Zarf tümleci yüklemi durum, zaman, ölçü, yön, koşul, neden ilgileri ile tamamlayan ögedir.

Zarf tümlecini bulmak için yükleme “nasıl, ne zaman, ne kadar, nere, neden, niçin” gibi sorular sorulur.

Bkz: Cümlenin Ögeleri Nasıl Bulunur?

→ Pencereleri açık bırakma, sakın. (Nasıl bırakma? “açık” durum anlamlı ZT)
→ Her sabah buradan geçer. (Ne zaman geçer? “Her sabah” zaman anlamlı ZT)
→ Çalışmalarımıza birkaç gün ara vereceğiz. (Ne kadar ara vereceğiz? “birkaç gün” miktar anlamlı ZT)
→ İzin almadan içeri girmeyin. (Nere girmeyin? “içeri” yer-yön anlamlı ZT)
→ Kar yağdığından yollar kapanmış. (Neden kapanmış? “Kar yağdığından” ZT)

DİKKAT! Yer-yön sözcükleri (aşağı, yukarı, içeri, dışarı, ileri, geri…) durum eki almayıp yalın hâlde kullanılırsa zarf tümlecidir ve  “nere” sorusuna karşılık gelir.

→ Öğrenciler dışarı çıktı. (Nere çıktı? “dışarı” yer-yön zarfı)

  • Yer-yön sözcükleri “-e, -de, -den” durum ekleri alırsa dolaylı tümleç olur ve “nereye, nerede, nereden” sorularına karşılık gelir.

→ Öğrenciler dışarıya çıktı. (Nereye çıktı? “dışarıya”)
→ Öğrenciler dışarıda oynuyorlar. (Nerede oynuyorlar? “dışarıda”)
→ Öğrenciler dışarıdan gelmiyor. (Nereden gelmiyor? “dışarıdan”)

  • Yer-yön sözcükleri “-i” durum eki alırsa belirtili nesne olur ve “nereyi” sorusuna karşılık gelir.

→ Öğrenciler dışarıyı temizlemiş. (Nereyi temizlemiş? “dışarıyı”)

Örnek Soru

Aşağıdakilerin hangisinde birden çok zarf tümleci kullanılmıştır?
A) Kitaplarımın hepsini en kısa zamanda ciltleteceğim.
B) Kentimizde çekilen film bugün gösterime giriyormuş.
C) Yarın, sabah yürüyüşlerine büyük bir şevkle başlıyorum.
D) Çoğu insan zamanını boş işlerle uğraşarak geçiriyor.
E) Saat beşte, çocukları okuldan almayı unutmamalıyım.

Çözüm:

“Kitaplarımın hepsini en kısa zamanda ciltleteceğim.” cümlesinde bir tane kullanılmıştır.
“Kentimizde çekilen film bugün gösterime giriyormuş.” cümlesinde bir tane kullanılmıştır.
Yarın, sabah yürüyüşlerine büyük bir şevkle başlıyorum.” cümlesinde iki tane kullanılmıştır.
“Çoğu insan zamanını boş işlerle uğraşarak geçiriyor.” cümlesinde bir tane kullanılmıştır.
“Saat beşte, çocukları okuldan almayı unutmamalıyım.” cümlesinde bir tane kullanılmıştır.

A, B ve E’de zaman anlamlı birer tane, D’de durum anlamlı bir tane kullanılmıştır. C’de ise bir tane zaman anlamlı (yarın), bir tane de durum anlamlı (büyük bir şevkle)  olmak üzere iki tane  kullanılmıştır.

Doğru cevap: C



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.