Yer Yön Zarfı Nedir

Eylemlerin yerini ve yönünü belirten zarflarayer yön zarfı” denir: aşağı, yukarı, ileri, geri, içeri, dışarı, öte, beri… Yer-yön zarfları, eyleme yöneltilecek “nere” sorusunun yanıtıdır. Yer-yön sözcüklerinin zarf olabilmesi için ad çekim eklerini almamaları gerekir.

→ “Buraya kadar geldik, artık geri dönemeyiz.” cümlesinde “dönmek” fiilinin yönünü bildiren, ona sorulan “nere” sorusunu yanıtlayan sözcük “geri”dir. Bu nedenle geri sözcüğü yer yön zarfıdır.
→ “İçeri yeni temizlendi, girmeyin.” bu cümlede “içeri” sözcüğü herhangi bir hal eki almadığı için zarf görevindedir.
→ “İçeriye yeni temizlendi, girmeyin.” bu cümlede “içeri” sözcüğü yönelme hal ekini (-a, -e) aldığı için zarf değil isim görevindedir.

UYARI! Yer-yön gösteren sözcükler bir varlığı anlatıyorsa ya da ad durum ekleri almışsa ad olur. Bu durumda özne, nesne ya da dolaylı tümleç olur.

→ İki günden beri aşağıyı onarıyorlar. (belirtili nesne)
→ Yoğun tipiden dışarıda göz gözü görmüyor. (dolaylı tümleç)

  • Yer-yön gösteren sözcükler, bir adı belirttiklerinde sıfat olur.

→ “İleri ülkelerin düzeyine ulaşabiliriz.” cümlesinde “ileri” sözcüğü, “ülke” sözcüğünü nitelediği için sıfat görevindedir.
→ Çocuklar yukarı kata çıktılar. cümlesinde “yukarı” sözcüğü, “kat” sözcüğünü nitelediği için sıfat görevindedir.

Yer Yön Zarfı Örnekleri

Hep birlikte yukarı çıktık.
Kadın birden ileri atıldı.
Kısa bir süre sonra geri döndü.
Pencereden sarkıp aşağı bakıyor.
Arkadaşın biraz beri gelsin.

Örnek Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer-yön zarfı kullanılmıştır?
A) Çok sıkıştık, biraz daha ileri gitmesini söyledim.
B) Aradığınız adam yukarı mahallede oturuyor.
C) İnsan bazan geriye bakıp kendiyle hesaplaşıyor.
D) Gökdelenin sağına oyun parkı yapacaklarmış.
E) İlerisi çıkmaz sokak, gitmeseniz iyi olacak.

Çözüm

A : Nere gitmesini söyledim?” “ileri” çekim eki almadığı için eylemsinin yer-yön zarfı olmuştur.
B : yukarı mahalle sıfat görevinde kullanılmış.
C : geriye çekim eki aldığı için addır.
D : sağına çekim eki aldığı için addır.
E : ilerisi çekim eki aldığı için addır.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.