Yakup Kadri Karaosmanoğlu

 

Hayatı

27 Mart 1889 tarihinde Kahire’de dünyaya gelen Yakup Kadri, Manisa’nın “Karaosmanoğulları” ailesinden Abdulkadir Bey’in oğludur. İlk çocukluk yıllarını İstanbul’da geçirdikten sonra yedi yaşında Manisa’ya gelmiş, ortaokulu Manisa’da liseyi ise İzmir’de bitirdikten sonra tekrar Kahire’ye giderek Fransız Frerler mektebinden mezun olmuştur. Edebi zevki ve edebiyata ilgisi çocuk yaşta ailesinden etkilenerek oluşmaya başlamıştır. Genç yaşta basın hayatına giren Yakup Kadri, Servet-i Fünun, İkdam, Dergâh gibi dergilerdeki yazılarıyla dikkat çekmiş, 1921 yılında, Kurtuluş Savaşı’nın en zorlu günlerinde, Ankara’ya çağırılmıştır. Bu çağrıdan sonra Anadolu’ya geçen Yakup Kadri, başta Mustafa Kemal olmak üzere Kurtuluş Hareketinin liderlerini yakından tanıma fırsatı bulmuş. Savaşı bizzat cepheden takip etmiştir.1923’te Mutasarrıf Asaf Bey’in kızı, Burhan Asaf Belge’nin kız kardeşi Leman Hanım ile hayatını birleştirmiştir.

Atatürk’ün de yakın arkadaşı olma şerefine ulaşan Yakup Kadri, Millî Mücadele yıllarından sonra da siyasi yaşamda etkin olmuştur. Mardin ve Manisa milletvekillikleri yapmış, Tiran, Prag, Lahey gibi şehirlerde elçilik görevinde bulunmuştur. Hayatının son döneminde, kurucuları arasında olduğu Anadolu Ajansı’nın yönetim kurulu başkanlığı görevini yapmıştır.

13 Aralık 1974’te Ankara’da vefat eden Yakup Kadri Karaosmanoğlu, İstanbul Beşiktaş’ta bulunan Yahya Efendi Mezarlığı’na defnedilmiştir.

Edebi Kişiliği

  • Önceleri Fecr-i Âti’yi sonra da Milli Edebiyat’ı desteklemiştir.
  • Eserlerinde Türk toplumunun Tanzimat’tan Atatürk Türkiyesine kadarki zaman dilimini güçlü bir biçimde yansıtmıştır.
  • Yakup Kadri bazen mistik bazen de devrimci(mücadeleci) bir yapıya sahiptir. Romanlarındaki tiplerin çoğu iç dünyaları zengin, kötümser, düzensizlik kurbanı, töre ve geleneklere bağlı tiplerdir.
  • İlk zamanlar Fecr-i Âti dilini kullansa da daha sonra Milli Edebiyat dilini kullanmıştır.
  • Eserlerinde Türk toplumunun geçirdiği yakın tarihi sürecin kronolojisi dikkat çeker: Kiralık Konak 1.Dünya Savaşı öncesi Hüküm Gecesi 2.Meşrutiyet Sodom ve Gomore Mütareke dönemi Yaban Kurtuluş Savaşı Ankara Cumhuriyetin 10 yılı Bir Sürgün 2.Abdülhamit dönemi Panorama 1923-1952 arası Toplumun çürüyen yanlarını anlatmaktan, eleştirmekten çekinmez.
  • Doğu-Batı çatışması, eski-yeni mücadelesi onun temel temasıdır. Kişileri ideal yönüyle değil, iyi ve kötü yönleriyle ele alır. O bir çözülüşün(eskinin çözülüşünün) izini sürer. Bu çözülüşün sosyal travmalarını ortaya koyar.
  • Maupassant tarzında yazdığı öykülerinin bir kısmı bireysel bir kısmı Kurtuluş Savaşı dönemindeki süreçleri ele alır. Savaşın yıkıcılığını gözler önüne serer.

Eserleri

Roman:
Kiralık Konak
Nur Baba
Hüküm Gecesi
Sodom ve Gomore
Yaban
Ankara
Bir Sürgün
Panorama (2 cilt)
Hep O Şarkı

Hikâye:
Bir Serencam
Rahmet
Milli Savaş Hikâyeleri

Tiyatro:
Nirvana
Veda
Sağanak
Mağara

Anı:
Zoraki Diplomat
Anamın Kitabı
Vatan Yolunda
Politikada 45 Yıl
Gençlik ve Edebiyat Hatıraları

Mensur Şiir:
Okun Ucundan
Erenlerin Bağından

Monografi:
Ahmet Haşim
Atatürk

Makale:
Ergenekon (Kurtuluş Savaşıyla esnasında yazdığı yazılar)

 



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.