Türkü Nedir? Özellikleri, Türkü Çeşitleri

Çeşitli ezgilerle söylenen Anonim halk şiiri nazım şekline türkü adı verilir. Anonim halk şiiri içinde en çok kullanılan ve sevilen nazım biçimi türküdür. Türküler yapı bakımından iki bölümden oluşur. Birinci bölüm, türkünün asıl sözlerinin bulunduğu kısımdır. Buraya bent adı verilir. Her bendin sonunda tekrarlanan nakarat bölümüne de bağlama veya kavuştak adı verilir.

Türkü Nazım Biçiminin Özellikleri Nelerdir?

  • Türkü, müzik ile iç içe geçmiş bir biçimdir. Türküler birbirinden farklı ezgilerle söylenir.
  • Türküler, hece ölçüsü ile söylenir. Genellikle yedili, sekizli, on birli hece ölçüsü tercih edilmiştir.
  • Bent ve kavuştak isimli iki bölümden oluşur.
  • Türkülerin konusu oldukça geniştir. Aşk, günlük olaylar, kahramanlık, savaş, gurbet, özlem, ayrılık acısı türkülerde işlenen belli başlı konulardır.
  • Halk arasında heyecan uyandıran her olaya türkü yakılabilir.
  • Türküler ezgilerine, konularına ve yapılarına göre sınıflandırılabilir.
  • Türküler, anonim halk edebiyatına ait ürünler olmasına karşın söyleyeni belli olan türküler de vardır.



Türkü Çeşitleri

Türküler ezgileri, konuları ve yapıları yönünden üç değişik şekilde sınıflandırılır.

a) Ezgilerine Göre Türküler

Usullüler ve usulsüzler olmak üzere ikiye ayrılır. Usulsüzler divan, bozlak, koşma, hoyrat, kayabaşı ve çukurovadır. Bunların hepsi uzun havadır. Usullü türküler genellikle oyun havalarıdır. Bunlara Konya’da oturak, Urfa’da kırık adı verilir.

b) Konularına Göre Türküler

Ninniler, çocuk türküleri, doğa türküleri, aşk türküleri, kahramanlık ve askerlik türküleri, iş türküleri, tören türküleri, karşılıklı türküler, ölüm türküleri (ağıtlar), oyun türküleri…

c) Yapılarına Göre Türküler

Türküler bentlerinin ve kavuştaklarının kümelenişi açısından değişik yapılarda görünürler. Bunlar içinde en yaygın olanlar sınıflamaya alınmıştır.

Bentleri mani dörtlükleriyle kurulan türküler

  • Mani dörtlükleriyle kurulan kavuştaksız türküler
  • Kavuştakları mani biçiminde olan türküler
  • Kavuştakları bir dize olan türküler
  • Kavuştakları iki dize olan türküler
  • Kavuştakları üç dize olan türküler
  • Kavuştakları dört dize olan türküler

Bentleri dörtlüklerle kurulan türküler

  • Dörtlüklerle kurulan kavuştaksız türküler
  • Bentlerinin dördüncü dizesi kavuştak olan türküler

Bentleri üçlüklerle kurulan türküler

  • Üçlüklerle kurulan kavuştaksız türküler
  • Kavuştakları bir dize olan türküler
  • Kavuştakları iki dize olan türküler
  • Kavuştakları üç dize olan türküler
  • Kavuştakları dört dize olan türküler

Bentleri beyitlerle kurulan türküler

  • Beyitlerle kurulan kavuştaksız türküler
  • Kavuştakları bir dize olan türküler
  • Kavuştakları iki dize olan türküler
  • Kavuştakları dört dize olan türküler

 



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.