Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler Nelerdir?

Türkler tarih boyunca çok geniş coğrafyaya yayılmış ve çeşitli alfabeler kullanmışlardır. Bunlar sırasıyla aşağıdadır:

  1. Göktürk Alfabesi
  2. Soğd Alfabesi
  3. Uygur Alfabesi
  4. Mani Alfabesi
  5. Brahmi Alfabesi
  6. Süryani Alfabesi
  7. Ermeni Alfabesi
  8. İbrani Alfabesi
  9. Grek Alfabesi
  10. Arap Alfabesi
  11. Latin Alfabesi
  12. Kiril( Slav ) Alfabesi

Türklerin en çok kullandığı alfabeler ise sırasıyla “ Göktürk AlfabesiUygur AlfabesiArap Alfabesi, Kiril Alfabesi ve Latin Alfabesi”dir.

Göktürk Alfabesi: Her ne kadar adı Göktürk Alfabesi olarak bilinse de bu alfabe Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler arasında en yaygın olanıdır. Sadece Göktürk Devleti değil, Hunlar ve birçok Türk kavmi de bu alfabeyi kullanmıştır. Adını Orhun ya da Göktürk Yazıtlarından almıştır. Göktürk Alfabesi Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler arasında en çok harf sayısına sahip alfabedir. 38 harften oluşan Göktürk Alfabesinde 4 sesli harf, bulunmaktadır. Bu 4 sesli harf metinler içerisinde 8 farklı sese karşılık gelebilmektedir. Bazı heceler için alfabede özel harfler dahi bulunmaktadır. “ok, uk, ko, ku, ük, kü, nç, nd” gibi heceler için alfabede harfler bulunmaktadır. Göktürk Alfabesi sağdan sola yazılan ve okunan bir alfabedir.

Uygur Alfabesi: Göktürk Devleti’nin yerine kurulan Uygur Devleti, Çin, Hint ve İran kültürlerinin etkisiyle yoğrulmuş, Orta Asya Türk kültüründe köklü değişiklikler yapmış, yerleşik hayata geçmiş bir toplumdur. Uygur Devleti yaptığı değişiklikleri dil alanında da göstererek kendi alfabelerini oluşturmuştur. Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler arasında yerini alan Uygur Alfabesi 18 adet işaret ve sembolden oluşan bir alfabedir. Bu alfabe içerisinde 4 sembol sesli olarak kullanılmaktadır. Göktürk Alfabesi gibi sağdan sola yazılıp okunan Uygur Alfabesinde harfler birbirine bitişik olarak yazılmıştır.

Arap Alfabesi: Türklerin yaşadığı en büyük değişimlerden birisi de hiç şüphesiz İslamiyet’i kabul etmeleridir. Türkler İslamiyet’i kabul ettikten sonra tarih sahnesinde daha çok rol almaya başlamışlardır. İslamiyet için birçok devletle savaşmış, devlet politikalarını bu yönde yürütmüşlerdir. Durum böyle olunca da Arap Alfabesinin kullanılması kaçınılmaz olmuştur. Arap Alfabesi Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler içerisinde en uzun süreli olarak kullanılanı olmuştur. En son örneği olarak Türkiye’de Cumhuriyetin ilanı ve harf inkılabına kadar kullanılmıştır. Osmanlı Devleti’nin kuruluşu, Selçuklular ve öncesi ile başlayan bu dönem harf inkılabı ile son bulmuştur. Arap Alfabesi normalde 28 harften oluşmaktadır. Ancak Türkler bu alfabeye bazı eklemeler yaparak kullanmışlardır. Osmanlıcadaki bazı Türkçe karakterli harfler de bunun somut örnekleri olmaktadır. Türkler Arap Alfabesini 31 harfli olarak kullanmışlardır. Türklerin ortaya koymuş olduğu birçok eser bu alfabe ile olmuştur. Bu nedenle Arap Alfabesinin Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler içerisinde çok önemli bir yeri bulunmaktadır.

Kiril Alfabesi: Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler içerisinde, kullanmak zorunda kaldıkları bir alfabe olarak yerini almaktadır. Bu durum bazı kişilerin kafasında soru işareti bırakabilmektedir. Ancak olayın iç yüzü tamamen baskı ve zorlamaya dayanmaktadır. Kiril Alfabesi Rusya’nın Orta Asya’da hakimiyeti altına aldığı Türk devletlerine ve toplumlarına zorla kabul ettirdiği bir alfabedir. Türkler bu alfabeyi isteyerek değil, Rusya’nın baskısı nedeniyle kullanmışlardır. Rusya bu alfabeyi kullandırtmak için alfabe yasağı dahi koymuştur. Kiril Alfabesi şekil ve sembollerden oluşan bir alfabedir. 38 harften oluşan bu alfabe Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler arasında en çok sesli harfe sahip olan alfabe olmaktadır. Alfabede 11 sesli harf bulunmaktadır. Kiril Alfabesi soldan sağa doğru yazılıp okunmaktadır.

Latin Alfabesi: Dünyada birçok devletin kullandığı alfabe Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler arasında yerini almıştır. İlk defa Azeriler tarafından kullanılan bu alfabe, 1928 yılındaki değişiklikle birlikte ülkemizde de kullanılmaya başlanmıştır. 8 sesli harften oluşan bu alfabede ülkemizde kullanılana göre 21 tane sessiz harf bulunmaktadır. Ülkemizde kullanılan alfabe içerisinde bazı değişiklikler uygulanmıştır. Diğer dünya devletleri Latin Alfabesinde “Q, X, W” gibi harfleri kullanırken, “Ç, Ğ, Ö, Ü” gibi harfleri kullanmamaktadırlar. Bu anlamda Türkiye’de kullanılan Latin Alfabesi kısmi olarak değişikliğe uğramıştır. Latin Alfabesi öğrenmesi son derece kolay olan bir alfabedir. Bu alfabe soldan sağa yazılıp okunmaktadır.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.