Türk Masalları

İlk Dönem Türk Masalları

En eski Türk masalları Uygur dönemine aittir. İslamiyet’ten sonraki yıllarda 13. Asırdan itibaren Anadolu coğrafyasında, sözlü kaynaklarda yaşama şansı bulan Arap ve Fars edebiyatından çevirilerle bize geçen ve bize özgü masallar zamanla yazılı edebiyata taşınmaya başlamıştır. İlk yazılı örneklerine Mevlana’nın Mesnevi’sinde rastlamaktayız. Ahmet Harami Destanı adını taşıyan metnin 14. Yüzyıla ait olduğunu hatırlamalıyız.

Türk masallarını içine alan en eski derleme çalışması Fransa Kralı 14. Luis’in çevirmeni ve yazmanı olan M.Gideon’a aittir. Yeni Türk ve Arap Masalları adını taşıyan bu eser 1781 tarihli olup, içerisinde üç Türk masalı bulunmaktadır.

Kayserili Doktor Rüştü tarafından 1859 yılında yazılan “Nuhbetül-Eftal” adlı arapça alfabe kitabının arkasında, çocuklar için yazılmış birtakım hayvan hikâyeleri ve masallar bulunur. “Mide ile Azaların Hikâyesi, Kabak ile Bir Köylünün Hikâyesi, Deryaya Giden Balığın Hikâyesi, Kuzulu ile Bir Kelp Hikâyesi, Kedi ile Farelerin Hikâyesi gibi eğlenceli bir özelliği bulunan didaktik bazı hikâyeler, alfabenin sonuna eklenmiştir.

Türkiye’deki ilk masal derlemelerini yabancılar başlatır. Bunlar içerisinde ünlü Türkolog Radlof ile Macar Türkolog Ignaz Kunos’un önemli çalışmaları bulunur.

Masal Nedir? Masalların Özellikleri

Modern Dönem Türk Masalları

Tanzimat döneminde çocuklar için tercüme masal kitapları ve manzumelerin yazıldığı görülür. Şinasi’nin La Fontaine’den çevirdiği Kurt ile Kuzu Hikâyesi ve kendi yazdığı Eşek ile Tilki Hikâyesi, Kara Kuş Yavrusu ile Karga Hikâyesi,  Arı ile Sivrisinek Hikâyesi gibi fabl türünden manzumeler o devirde çocukların okuyabileceği yazılardı. Daha sonra Recaizade Mahmut Ekrem, La Fontaine’den bazı manzumeler tercüme ettiyse de bunların dili oldukça ağırdır. Yine Tanzimat şairlerinden Muallim Naci de Kırlangıç, Kuzu, Avcı, Oduncu ile Azrail gibi manzumeler yazdı.

Saim Sakaoğlu’na göre ilk Türkçe masal kitabı “K.D. Hanım” olarak bilinen bir kadın yazara aittir. 1912 tarihini taşıyan Türk Masalları adlı kitap 317 sayfadır ve 13 masal barındırır.

Masal araştırmacıları için derlemenin nasıl yapılacağına dair ilk bilgileri veren Ziya Gökalp, derleme masallarını ve masal ile ilgili yazılarını Kızıl Elma, Yeni Hayat ve Altın Işık adlı kitaplarında toplar.

Bazı kaynaklar, sözlü gelenekten derlenerek hazırlanmış ilk Türkçe masal kitabının “Billur Köşk Masalları” olduğunu belirtirler.1923 yılında Th. Menzel tarafından Almanya’da yayımlanan bu kitapta 14 masal bulunur. Cumhuriyet döneminde birçok Türk masalı batı dillerine aktarılarak yayımlanmıştır. 1930’lu yıllardan sonra ise masal alanında verilen eserlerin sayısı artar. Edebiyatımızın masal türündeki önemli eserleri şunlardır:

Yusuf Ziya Demircioğlu: Yörükler ve Köylülerde Hikâyeler-Masallar
Sual Salih Asral: Öz Türk Masalları
Naki Tezel: Keloğlan Masalları; Türk Masalları
Cahit Uçuk: Türk Çocuğuna Masallar
Eflatun Cem Güney: En Güzel Türk Masalları; Bir Varmış Bir Yokmuş; Evvel Zaman İçinde; Az Gittim Uz Gittim; Gökten Üç Elma Düştü
Pertev Naili Boratav: Zaman, Zaman İçinde; Az Gittik Uz Gittik
Tahir Alangu: Billur Köşk; Keloğlan Masalları



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.