Trajedi (Tragedya) Nedir? Trajedinin Özellikleri

trajediTrajedi, izleyicide acıma, korku, heyecan gibi duygular uyandırarak ruhu tutkulardan arındırma amacı güden tiyatro türüdür. Trajedi (tragedya): bu sözcük Yunanca tragoidia’dan gelir; tragos (keçi) ve oidie (türkü) sözcüklerinin birleşmesiyle “keçilerin türküsü” anlamına kullanılır. Trajediler, insanların sevgi ve acıma duygularını güçlendirerek onları kötülüklerden uzak tutmayı amaçlar. Eski Yunan’da bağbozumu tanrısı “Dionysos” adına yapılan dinî törenlerden doğmuştur. 17.yüzyılda Corneille ve Racine tarafından kesin kurallara bağlanmıştır.

Trajedilerin Özellikleri nelerdir?

  • Trajediler çok katı kurallarla yazılır.
  • Sadece manzum biçimde yazılır.
  • Konusunu tarih veya mitolojiden alır.
  • Kişiler; yüksek tabakadan (kral, kraliçe, prens, soylular vs.) ve doğaüstü varlıklardan (Yunan tanrıları, tanrıçalar, yarı tanrılar vs.) seçilir.
  • Dil, seçkinlerin kullandığı soylu, edebî bir dildir.
  • Kaba sözlere yer verilmez, üslup yüceliğine önem verilir.
  • Vurma, öldürme, yaralama gibi çirkin ve acı veren olaylar sahnede gösterilmez; sahne gerisinden seyirciye haber ile ya da koro ile bildirilir.
  • Eser, ara verilmeden oynanır, perde yoktur.
  • Baştan sonra ağırbaşlı bir hava içinde geçer.
  • Beş bölümden oluşur; bunlar diyalog ve koro bölümleridir. Oyunun dramatik kısımları diyalog, lirik kısımları ise koro bölümlerini oluşturur. Yunan trajedisinde epizot adı verilen bu bölümlerden birinin bitip diğerinin başladığı koronun söylediği şarkılarla anlaşılır.Koro, önemli bir yere sahiptir. Kötülükleri yerip iyilikleri öven koro kentin ihtiyarları ve kadınlarından oluşur. Olaylara karışmaz, öğütler verir ve yol gösterir.
  • Üç birlik kuralı denen zaman, yer ve olay birliğine uyularak yazılır. (Üç birlik kuralı; konunun 24 saatlik zaman diliminde, tek bir yerde ve tek bir olay çevresinde geçmesidir.)
  • Erdem ve ahlaka büyük önem verildiği için olay, mutlu ve güzel bir yaşamdan mutsuz ve felakete doğru bir düşüşle sonuçlanır. Bundaki amaç seyirciye ahlak ve erdem dersi vermektir.



Trajedi Türünün Gelişimi

İlk trajedi örnekleri MÖ 6. yüzyılda Eski Yunan edebiyatında kaleme alınmıştır. Bu türün en önemli temsilcileri Eski Yunan’da Aiskhylos, Sophokles, Euripides; 17. yüzyıl klasik Fransa edebiyatında ise Racine ve Corneille’dir. Shakespeare’in Hamlet, Romeo ve Juliet. Kral Lear, Othello gibi oyunlarında da trajedi türünün özellikleri görülür.

Türk edebiyatında Tanzimat Dönemi yazarlarından Abdülhak Hamit Tarhana bazı oyunlarında Shakespeare’nin etkisinde kaldığı görülse de trajedinin bizim edebiyatımızda pek ilgi görmediğini söyleyebiliriz.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.