Taşlıcalı Yahya Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

taşlıcalı yahyaHayatı

Taşlıcalı Yahya 16. yüzyılda yaşamış bir divan şairidir. Bir Arnavut beyinin oğlu olan şair; henüz delikanlılık çağında iken, bir devşirme çocuğu olarak, İstanbul’a getirilmiş, yeniçeri ocağında tahsil ve terbiye görmüş, sonra askerlik mesleğinde ilerleyerek yayabaşılığa kadar yükselmiştir. Yazdığı şiirlerle Kanuni Sultan Süleyman’ın takdirini kazanmış, onunla birlikte savaşlara katılmıştır. İstanbul’da evkaf mütevellisi olarak görevlendirilmiştir. Şehzade Mustafa’ya derin sevgi besleyen şair, şehzadenin ölümünün ardından, Türk şiirinin en güzel örneklerinden biri olan “Şehzade Mustafa Mersiyesi”ni yazmıştır. Mersiyenin sonunda Kanuni Sultan Süleyman’a dualar etmesine rağmen bu şiir padişah tarafından hoş karşılanmamıştır. Rüstem Paşa, şairin idamını istemiş ancak Sultan Süleyman buna rıza göstermemiştir. Bu olay üstüne İstanbul’dan ayrılan Taşlıcalı Yahya, Tuna Nehri civarında bir kasabaya yerleşmiş, 1582 yılında hayatını kaybetmiştir.

Bkz: Divan Edebiyatı Şairleri

Edebi Kişiliği

  • 16. yüzyıl divan şairlerindendir.
  • Fuzuliden sonra devrinin en büyük mesnevi şairi kabul edilir.
  • Arnavut asıllı olmasına rağmen Türkçeyi çok iyi derecede öğrenerek İstanbul Türkçesinin en kudretli şairleri arasında yer almıştır.
  • Şiirleriyle Kanuni ve Rüstem Paşa’nın övgüsünü kazanmıştır.
  • Kanuni Sultan Süleyman ile birlikte Bağdat seferine katılarak büyük şiir Fuzuli ile görüşme fırsatı yakalamıştır.
  • Hürrem Sultan’ın entrikalarıyla Kanuni’nin oğlu Şehzade Mustafa’nın boğdurularak öldürülmesi üzerine terkibibent nazım şekliyle yazdığı “Şehzade Mustafa Mersiyesi” ünlüdür. Şiir, bu hazin olaya sebep olanları eleştirdiği için aynı zamanda hicviye örneğidir.
  • Hamse sahibi şairlerdendir. Hamse içinde yer alan bütün mersiyeler birbirinden değerlidir. Hamse’sinde bulunan beş mesnevi şunlardır: Yusuf u Züleyha, Şah u Geda, Gencine-i Râz, Kitab-ı Usül (Usulname), Gülşen-i Envar.
  • Kaside, gazel ve mesnevilerinde sade, temiz bir dil kullanmıştır. Mahallî çizgilere ve deyimlere yer vermesiyle “mahallileşme” akımı içinde değerlendirilmiştir.
  • Şiirlerini Divan’ında toplamıştır.



Eserleri

Divan
Yusuf u Züleyha
Şah u Geda
Gencine-i Râz
Kitab-ı Usül (Usulname)
Gülşen-i Envar

Şehzade Mustafa Mersiyesi’nden

Meded meded bu cihânûn yıkıldı bir yanı
Ecel Celâlîleri aldı Mustafâ Han’ı

Tulundı mihr-i cemâli, bozuldı dîvânı
Vebâle koydılar âl ile Âl-i Osmânı.

Geçerler idi geçende o merd-i meydânı
Felek o cânibe döndürdi şâh-ı devrânı.

Yalancınun kuru bühtânı bugz-ı pinhânı
Akıtdı yaşumuzı yakdı nâr-ı hicrânı.

Cinâyet itmedi cânî gibi anun cânı
Boguldı seyl-i belâya, tagıldı erkânı.

N’olaydı görmeye idi bu mâcerâyı gözüm
Yazuklar ana revâ görmedi bu râyı gözüm.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.