Tariz (Dokundurma) Nedir? Tariz Örnekleri

Bir sözün, tam tersini düşündürecek biçimde kullanılması sanatına tariz (dokundurma) adı verilir. Tariz sanatında mecazlı söyleyiş vardır. Alay, sitem, yergi söz konusudur. Özellikle taşlama ve hicviye türlerinde bu sanata sıkça başvurulur.

Örneğin; “Odası çok derli toplu olduğu için aradığını bulamazdı.” cümlesinde “derli toplu” sözüyle “dağınıklık” kastedilmektedir.

Tariz Örnekleri

  • Ne kadar bilgili olduğu soruyu cevaplayamamasından belliydi. (cahil) Senin gibi dost varken düşmana ne gerek var. (düşman)
  • Ne güzel anlamışsınız (!) Konuyu ne çok örnek verideniz. (anlamışsınız)
  • Yeni transferimiz tam bir gol makinesi. On maç oldu hala gol atamadı. (kötü oyuncu)
  • Beni çok sevdiği belli olmuyor mu? Ne zaman karşılaşsak hemen yanımdan uzaklaşıyor.  (sevmediği)
  • O kadar zengin (!) ki cebinde beş parası yok. (fakir)

Tariz Bulunan Şiirler

Vefâlı yâdına cândan hezâr şükrân ki
Bırakmıyor beni tenhâ şeb-i melâlimde

Bu beyitte şairin hatırasının vefalı olması söylenmesine karşın vefasız olduğu kastedilmiştir.

Ters Öğüt Destanı

Bir nasihatim var zamana uygun
Tut sözümü yattıkça yat uyanma
Meşhur bir kelâmdır “sen kazan sen ye”
El için yok yere ateşe yanma

Her nere gidersen eyle talanı
Öyle yap ki ağlatasın güleni
Bir saatte söyle yüz bin yalanı
El bir doğru söz söylerse inanma

Kime eyi desen darılır, söğer
Merhamet zamanı değildir meğer
Yanında birini kesseler eğer
Bir hançer de sen vur sonra utanma

Cabadan bir kahve verme ahbaba
Evvel ahir seni verir kasaba
Paran çok var ise yatır şaraba
Olur olmaz sadakaya güvenme

Yüz verme sâile, sarma yakana
Bir tokat vur eğdir doğru bakana
Bir yudum su verme canı çıkana
Aklın topla, sersem olma, susanma

Bu şiirde, adından da anlaşılacağı üzere, verilen öğütlerin tersi kastedilmiştir.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.