Tanzimat Döneminde Anı (Hatıra)

Bir yazarın kendi başından geçmiş veya kendisinin de karıştığı birtakım önemli olayları sanat değeri taşıyan bir dille anlattığı yazı türüdür. Hatıra, Tanzimat döneminde edebiyatımızda görülmeye başlayan bir yazı türü değildir. Babür Şah’ın yazdığı Babürnâme adlı hatırat edebiyatımızdaki ilk hatıra örneği kabul edilir. Divan edebiyatında düzyazı türlerine rağbet gösterilmemesi nedeniyle hatıra türü de gelişim gösterememiştir. Tanzimat Döneminde anı türü öne çıkmaya başlamış, sanatçılar anılarını yazma yoluna gitmiştir. Servet-i Fünun Döneminde ise anı türü tam anlamıyla batılı bir kimlik kazanmıştır.

Bkz: Anı (Hatıra) Nedir?

Tanzimat Döneminde Anı Türünde Yazılan Eserler

Ziya Paşa: Defter-i Amal
Namık Kemal: Magosa Mektupları
Akif Paşa: Tabsıra
Muallim Naci: Ömer’in Çocukluğu

Defter-i Amal

Ziya Paşa’nın çocukluk anılarını anlattığı eseridir. Defter-i Amal, Edebiyatımızın batılı anlamdaki ilk anı (hatıra) örneği kabul edilir. Ziya Paşa bu eserini, J.J Rousseau’nun “İtiraflar” adlı esrinden esinlenerek yazmıştır. Eserin tam hali henüz bulunamamıştır. Bazı bölümleri Ebuzziya Tevfik Bey tarafından “Numene-i Edebiyat-ı Osmaniyye” ye alınmıştır.

Magosa Mektupları

Namık Kemal’in Magosa’da geçen sürgün günlerini kaleme aldığı anı türündeki eseridir.

Tabsıra

Tanzimat Dönemi’nin önemli isimlerinden Akif Paşa’nın anılarını içeren eserdir. Edebiyatımızda anı türünün ilk örnekleri olması bakımından önemli bir eserdir. Bir önsöz ve iki bölümden oluşan bu Tabsıra, dilinin sadeliği, cümlelerinin kısalığı ve devrin sosyal hayatı hakkında bilgi vermesi bakımından ilgi çekicidir. Eserin önsüzü Namık Kemal tarafından yazılmıştır.

Ömer’in Çocukluğu

Muallim Naci’nin anı türündeki eseridir. Muallim Naci’nin asıl adı Ömer’dir. Bu eserde Muallim Naci, sekiz yaşına kadarki hayat hikayesini anlatır. Eserde yazarın çocukluk günleri, baba ve annesinin kişilikleri, bir çocuğun bakışıyla ve başarılı bir şekilde okuyucuya aktarılır.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.