Tanzimat 2. Dönem Sanatçıları

“Tanzimat 2. Dönem Sanatçıları”nın Genel Özellikleri

  • Sanat sanat içindir, anlayışıyla eser verilmiştir.
  • Bu doğrultuda bireysel konulara dönülmüştür.
  • Sanatçılar, toplum sorunlarından ve siyasetten uzak durup yalnızca edebiyatla ilgilenmişlerdir.
  • Dilde sadeleşme hedefini terk edilmiş eski edebiyatın diline dönülmüştür.
  • Şiirde bireysel konulara ve metafizik temalara yönelme başlamıştır.
  • Hikâye ve romanda realizm-natüralizm etkisinde kalınmıştır.
  • Tiyatro eserleri oynanmak için değil okunmak için yazılmıştır.
  • Gazetecilik, ilk dönemdeki toplumsal etki ve işlevini yitirmiştir.

Abdülhak Hamit Tarhan (1852 – 1937)

  • Şair-i Azam adıyla da bilinen Abdülhak Hamit Tarhan, Tanzimat 2. Dönem Sanatçıları içinde en etkili isimlerin başında gelir.
  • Batı etkisindeki Türk edebiyatının benimsenip yerleşmesinde önemli rol oynamıştır.
  • Türk şiirine farklı ufuklar açmıştır.
  • Şiirleri hem biçim hem de içerik yönüyle yenidir.
  • Aşk, ölüm, günlük yaşam ve vatan sevgisi ve metafizik üzerine şiirler yazmıştır.
  • Şiirleri sevinç-ümit, isyan-feryat gibi tezatlardan güç alan epik, lirik ve felsefi ürünlerdir.
  • Şiirlerinde hem aruz hem de hece veznini kullanmıştır.
  • Kafiye ile ilgili kurallara itiraz etmiş, eski edebiyatın mazmunlarını kullanmamaya çalışmış, onların yerine Batı’dan aldığı mecazları kullanmıştır.
  • Kırkı aşkın eserlerinin yirmi biri tiyatrodur. Tiyatroları oynanmak için değil okunmak için yazıldığından sahnelenmeye elverişli değildir.
  • Asur, Yunan, Arap, Moğol, Makedon ve Türk tarihinden aldığı konuları olağanüstü yer ve olaylarla süslemiştir.
  • İlk eşi Fatma Hanım’ın ölümü üzerine yazdığı Makber adlı şiiri çok ünlüdür.
  • Sahra adlı şiiri Türk edebiyatındaki ilk pastoral şiir kabul edilmiştir.

Eserleri: Divaneliklerim yahut Belde, Bâlâdan Bir Ses, Tayflar Geçiti, Ölü, Bunlar Odur, Hacle, Ruhlar, Garam, Bir Sefilenin Hasbihali, Sahra, Makber vs. (Şiir) Finten, Macera-yı Aşk, Sabr-u Sebat, İçli Kız, Tarık, Nesteren, Nazife, Liberte, Eşber, İlhan, Turhan, Hakan, Sardanapal vs. (Tiyatro)

Bkz: Abdülhak Hamit Tarhan Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Recaizade Mahmut Ekrem (1847-1914)

  • Yeni edebiyatı savunanlarca üstat olarak bilinmiş, öğrencileri
  • Servet-i Fünun topluluğunu oluşmasına öncülük etmiştir.
  • Şiir, hikâye, oyun ve eleştiri türlerinde eser vermiştir.
  • Şiirlerindeki tek amaç güzelliktir. Şiirde fikri, hayali ve his olmak üzere üç tür güzellik olduğunu söylemiştir.
  • İnsanı; tabiat, sevgi ve ölüm üçgeninde değerlendirmiştir.
  • Her şeyin, şiirin konusu olabileceğini söylemiştir.
  • Muallim Naci’yle dönemin çok ses getiren Demdeme – Zemzeme tartışmasına girmiştir.
  • Araba Sevdası adlı eseri ilk realist roman olarak değerlendirilmiştir.
  • İlk eserlerinde romantizmin, son tiyatro eserlerinde klasisizmin,

Eserleri: Zemzeme Nejat Ekrem, Nağme-i Seher, Yadigâr-ı Şebap, Pejmürde (Şiir), Araba Sevdası (Roman- yanlış Batılılaşmayı işlemiştir.), Şemsa, Muhsin Bey (Hikâye), Çok Bilen Çok Yanılır, Afife Anjelik, Vuslat, Atala (Tiyatro), Takdir-i Elhan, Kudemadan Birkaç Şair (Eleştiri), Talim-i Edebiyat (Ders Kitabı)

Bkz: Recaizade Mahmut Ekrem Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri



Sami Paşazade Sezai (1860-1936)

  • Batılı anlamda ilk gerçekçi öyküler kabul edilen Küçük Şeyler’in yazarıdır.
  • Asıl ününü Dilber adlı bir kölenin macerasını anlattığı Sergüzeşt adlı romanına borçludur.
  • Roman ve öykülerinde realizm akımının etkisindedir.
  • Betimlemelerindeki şairanelikle romantik, konularındaki gerçeklikle realisttir.
  • Roman ve hikâyelerinde gerçekçi gözlem ve ruh tahlilleri yapmıştır.
  • Öykülerindeki teknik, romanlarındaki teknikten güçlüdür.
  • Romancılığımızı realizme yönelten kişidir.
  • Roman ve öykülerinde halkın içindeki kahramanları kendi dilleri, çevreleri ve günlük yaşamlarıyla yansıtmıştır.

Eserleri: Sergüzeşt (Esir ticaretinin sosyal hayattaki yerini realist bir gözle anlatan roman), Küçük Şeyler (Batılı anlamda ilk gerçekçi öyküler), İclal (Yeğeni İclal’in ölümü üzerine yazdığı mersiye, diğer düzyazıları ve hatıraları) Şir (Tiyatro), Rumuzu’l-Edep (Gezi, makale), Müdafa-i Zulüm (Hikâye)

Bkz: Samipaşazade Sezai Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Nabizade Nazım (1862-1893)

  • Kısa yaşamına rağmen edebiyatımıza önemli izler bırakan sanatçılarımızdandır.
  • İlk köy romanı kabul edilen Karabibik’te; Antalya civarındaki köylülerin hayatını gerçekçi bir tavırla, konuşmalarını da yerel ağız özellikleriyle aktarmıştır.
  • Sanatçı, Karabibik’te oldukça yalın ve anlaşılır bir dil kullanmıştır.
  • İlk natüralist roman kabul edilen Zehra’da başarılı tasvir ve tahliller yapmıştır.

Eserleri: Karabibik (Köy hayatını anlatan ilk roman), Zehra (İlk natürlaist roman), Heves Ettim (Şiir), Yadigârlarım (Anı)

Bkz: Nabizade Nazım Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Muallim Naci (1850-1893)

  • Hem eski hem de yeni edebiyatı da kavrayan sanatçı, bir yandan divan tarzı şiirler yazmış, diğer yandan Fransız sanatçılardan manzum ve mensur eserler çevirmiştir.
  • Doğu ve Batı edebiyatlarından yararlanarak bir orta yol bulmak istemiştir.
  • Ancak hem aldığı medrese eğitimi hem de çevresine toplanan eski edebiyat taraftarlarının baskısı sanatçının sadece eski edebiyatı savunan biri gibi algılanmasına yol açmıştır.
  • Recaizâde Mahmut Ekrem’in Zemzeme isimli şiir kitabının ön sözünde edebiyatla ilgili yazdıklarını, Demdeme adlı eserinde eleştirmiştir.
  • Şiirlerinde aruz ölçüsünü kusursuzca kullanmış, sonraki nesillerden Tevfik Fikret ve Mehmet Akif üzerinde etkili olmuştur.
  • Köylü Kızların Şarkısı adlı şiiri, edebiyatımızda ilk köy şiiri kabul edilmiştir.

Eserleri: Ateşpâre, Şerâre, Fürûzan (Şiir), Demdeme (Eleştiri), Ömer’in Çocukluğu (Anı), Heder (Oyun, ölümünden sonra yayımlanmıştır.), Islahat-ı Edebiye (Edebiyat Terimleri Kitabı), Lügat-ı Naci (Sözlük), Osmanlı Şairleri, Esâmi (Biyografi)

Bkz: Muallim Naci Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.