Tanımlama Nedir? Tanımlama Örnekleri

Tanımlama, paragrafta kullanılan düşünceyi geliştirme yöntemlerinden birisidir. Peki “tanımlama nedir?” “tanımlama örnekleri nelerdir?” İşte tüm bu soruların cevapları…

Bir kavrama ya da olayın belirgin özellikleriyle tanıtılmasına tanımlama denir. Sözü edilen kavram ya da varlığın ne olduğunun açıklanmasıdır.

  • Tanımlamada “bu nedir?” sorusunun cevabı verilmelidir.
  • Tanımlama, metinlerde sıklıkla başvurulan düşünceyi geliştirme yöntemlerindendir.
  • Daha çok açıklayıcı ve tartışmacı anlatım biçimlerinde kullanılan bu yöntemle tanımlanan şeyin okurun zihninde daha kolay belirmesi amaçlanır.
  • Parça içinde bir tek tanımın verilmesi tanımlama için yeterlidir.

DİKKAT! Bir anlatımda tanımlamaya başvurulup vurulmadığını anlamak için “Bu nedir?” sorusuna yanıt aramak gerekir. Çoğu kez yazarlar bir düşünceyi geliştirirken önce onu tanımlar. O tanımın içinde barındırdığı anahtar kavramları açıklayarak ayrıntıya iner.

Kimi paragraflarda, sözlük tanımının dışında, kavramların ileri sürülen düşünceye uygun tanımlarına da yer verilir. Bu tür tanımlar kişilere göre değişkenlik gösterdiği için özneldir. Örneğin, “Ozan, romancı, dram yazarı olarak dünyanın en önemli yazarları acının ya da umudun adamlarıdır.” diyerek tanımlanmıştır.

DİKKAT! Varlıkların ya da kavramların özelliklerinin verilmesi tanım değildir.

⇒ “Deneme, salt söz söyleme gücü olan yazarlarca kaleme alınır.” Bu cümle, “Bu nedir?” sorusuna cevap vermediği için tanım değildir.

⇒ İnsan vücudunun en küçük yapı taşına hücre denir. (Nesnel)

⇒ Yiğitlik, kahramanlık, savaş temalarını işleyen şiirlere epik şiir denir. (Nesnel)

⇒ Yaşam, güçlükleri yenebilme sanatıdır. (Öznel)



Tanımlama Örnekleri

Örnek 1

“Kuşaklar edindikleri bilgileri ve görgülerini birbirlerine aktarırlar. Gelenek dediğimiz de budur. Kitap da kültürdeki sürekliliği, kendi görevi bakımından en sağlam biçimde gerçekleştiren aracımızdır.”

Bu metinde yazar “gelenek” ve “kitap” kavramlarını tanımlamıştır.

Örnek 2

İnsanın bazen mırıltısı, bazen çığlığıdır öykü. Ölüme karşı başkaldırıdır. Kör geceye tutulan şavktır. Çölde bulunan vahadır. Bir anlığına bile olsa, bağımsızlıktır. Ölümlü, çaresiz hayatlarımızda, bir kavalcının nefesindeki ezgi, bir ekmekçinin koca hamur teknesine saldığı güzel mayadır…

Bu metinde yazar “öykü” kavramını tanımlamıştır.

Örnek soru

Aşağıdakilerden hangisi bir tanım cümlesi değildir? (1990 ÖSS)

A) Lirik şiir, akıldan çok düş gücüne, düşünceden çok duyguya yaslanır.
B) Lirik şiirde, aşkın her türlü görünüşü, büyün yönleriyle dile getirilir.
C) Lirik şiirde şair, sözcükleri seçerken onların ses ve görüntü özelliklerine dikkat eder.
D) Lirik şiir, duyguların, çok etkili ve coşkulu bir şekilde dile getirildiği şiir türüdür.
E) Lirik şiirde yıllar yılı, aşk, ölüm, din gibi belirli temalar işlenmiştir.

Çözüm: A, B, C ve E seçeneklerinde lirik şiirle ilgili bilgi verilmekte ama lirik şiirin tanımı yapılmamaktadır. D seçeneğinde ise “lirik şiir nedir?” sorusunun cevabı olacak yapıda cümle verilmiştir. Doğru cevap: D



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.