Tacizade Cafer Çelebi Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Hayatı

Tacizade Cafer Çelebi, Amasya’da dünyaya gelmiştir. Şair ve hatta Taci Bey’in oğludur. İlk öğrenimini babasından alan sanatçı, daha sonra dönemin ünlü alimlerinden dersler görmüştür. II. Bayazıt’tan himaye görmüş; önce müderris, daha sonra Divan-ı Hümayun nişancısı olarak atanmıştır. Beyazıt’ın ölümü üzerine Şehzade Ahmet’i desteklediği bilindiği için Yavuz Sultan Selim’i tahta çıkaran Yeniçeriler’in hışmına uğramıştır. Şairin evini yağmalayan yeniçeriler, onun görevden azledilmesini istemişlerdir. Görevinden alınıp emeklilik bağlandıysa da bir süre sonra Yavuz Sultan Selim tarafından aynı göreve getirilmiştir. Cafer Çelebi’’nin düşüncelerine önem veren sultan, Şah İsmail’e gönderilen Farsça mektupların çoğunu ona yazdırmış, Çaldıran seferine katılan Çelebi savaştan sonra Şah İsmail’in karısı Taçlı Hanım’la evlendirilmiştir. Aynı yıl Anadolu kazaskerliğine atanan Cafer Çelebi, 1415 yılında, Çaldıran dönüşü Amasya’da geçiren yeniçerilerin bir ayaklanmasında kışkırtıcılar arasında olduğu gerekçesiyle idam edilmiştir.

Cafer Çelebi’nin Edebi Kişiliği

  • Tacizade Cafer Çelebi, 15. yüzyılın önemli mesnevi şairlerindedir.
  • Kimi tezkirelerde sanatçının şairlik yönünün kuvvetli olmadığı dile getirilse de Latifî’nin tezkiresine göre hem nesirde hem de nazımda kuvvetli bir isimdir.
  • Edebiyatın yanı sıra hay sanatıyla da uğraşmış, Şeyh Hamdullah’tan hat sanatının inceliklerini öğrenmiştir.
  • Sanatçı hem Türkçe hem de Farsça şiirler yazmıştır.
  • En önemli eseri “Hevesnâme” isimli mesnevisidir. Bu eserinde İstanbul’un doğal güzelliklerinin yanı sıra sosyal yaşamı hakkında da önemli ayrıntılar bulunmaktadır.
  • Şeyhi ve Ahmet Paşa’yı İran edebiyatına özenmekle suçlayıp orijinal konular üstünde yoğunlaşmaya çalışmıştır. Bu açıdan divan şiirinin klasik anlayışından uzaklaşmıştır.
  • Sağlam bir yapıya sahip olan gazellerinde kişilik özelliklerinin izleri göze çarpar. Dile ve şiir tekniğine hakimdir.

Cafer Çelebi Eserleri

Hevesname
Divan (3382 beyitlik)
Münşeat
Mahrûsa-i İstanbul Fetihnamesi (düzyazı)
Enisü’l-Arifin Tercümesi (Farsçadan)

Cafer Çelebi’den Gazel Örneği

Göklere çıksa yiridür ah u efgaanum benüm
Gün gibi hercayidir çün mah-ı tabanum benüm

Can-ı peykan-ı hadengün cismüme değmiş durur
Hecre sabr idüp budur çıkmaduğu canum benüm

Bu en sırdur sergüzeştüm ben hikayet itmedin
Kıssa olmış söylenür dillerde destanum benüm

Sandı haddünde arakdur eşkümün aksin gören
Ruhlarun ayinesinde çeşm-i giryanum benüm

Dudağını dün gice hab içre dişlerdüm bugün
Leblerün gördüm kanatmış zahm-ı dendanum benüm

Öldürüp ben hastayı kurtardı mihnetten ece
Derd olan mecmu-ı halka oldı dermanum benüm

Caferem kim sadıkam mihrinde anun subh-veş
Niçün olmaz bir gice ol mah mihmanum benüm

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.