Serbest Müstezat Nedir? Özellikleri, Örnekler

Serbest Müstezat Türk edebiyatına Fransız sembolistlerinin etkisiyle Servet-i Fünun dönemiyle birlikte girmiştir. Geleneksel “müstezat” nazım şeklinin bozulmuşu görünümündedir.

Serbest Müstezatın Özellikleri

  • Aruzun her kalıbının kullanıldığı uzun ve kısa dizelerin karışık olarak kullanılmasına dayanır.
  • Kısa dizelerin ölçüleri uzun dizelerin ölçülerinin birer parçasıdır.
  • Belli bir uyak ve bent düzeni yoktur.
  • Uyaklı, ölçülü örneklerine de uyaksız ölçüsüz örneklerine de rastlanır.
  • Serbest müstezat ile birlikte nazım iyiden iyiye nesre yaklaşmıştır.
  • Uzun ve kısa dizeler şiire belli bir düzen içinde de düzensizlik içinde de yerleşebilir. Ölçüsüz ve uyaksız serbest şiirin hazırlayıcısı olmuştur.
  • Tevfik Fikret, Cenap Şahabettin ve Ahmet Haşim, edebiyatımızın en başarılı serbest müstezat örneklerini vermiştir.



Serbest Müstezat Örneği:

Ömr-i Muhayyel

Bir ömr-i muhayyel… Hani gülbünler içinde
Bir kuşcağızın ömr-i bahârîsî kadar hoş;
Bir ömr-i muhayyel… Hani göllerde, yeşil, boş
Göllerde, o sâfiyet-i vecd-âver içinde
Bir dalgacığın ömrü kadar zaîl ü muğfel
Bir ömr-i muhayyel!
Yalnız ikimiz, bir de o: Ma’bûde-i şi’rim;
Yalnız ikimiz, bir de onun zıll-ı cenâhı;
Hâkîlere bahş eyleyerek hâk-i siyâhı
Dûşunda beyaz bir bulutun göklere âzim.
Her sahn-ı hakîkatten uzak, herkese mechûl;
Bir safvet-i masûmenin âgûş-ı terinde,
Bir leyle-i aşkın müteennî seherinde
Yalnız ikimiz sayd-ı hayâlât ile meşgul.
Savtındaki eş’ar-ı pür-âhenk ile mâlî,
Şi’rimdeki elhan-ı muhabbetle nagam-saz,
Ah istiyorum, göklere âmâde-i pervâz
Bir lâne-i âvârede bir ömr-i hayâlî…
Bir ömr-i hayâlî… Hani gülbünler içinde
Bir kuşcağızın ömr-i bahârîsî kadar hoş;
Bir ömr-i hayâlî… Hani göllerde, yeşil, boş
Göllerde, o sâfiyet-i vecd-âver içinde
Bir dalgacığın ömrü kadar zaîl ü hâlî
Bir ömr-i hayâlî!

Tevfik Fikret

 



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.