Sagu Nedir? Sagu Örnekleri, Özellikleri

Sagu, İslamiyet Öncesi Türk Edebiyat nazım türlerindendir. Devlet büyüklerinin veya sevilen kahramanların ölümü üzerine duyulan acıyı dile getirmek için, “yuğ” törenlerde söylenen şiirlerdir.

Bkz: İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı

Sagu Türünün Genel Özellikleri

  • Kafiye düzeni koşuktaki gibidir (aaab, cccb, dddb vs.).
  • Kopuz eşliğinde ve ezgiyle söylenir.
  • 7’li ve 11’li hece ölçüsüyle söylenir.
  • Nazım birimi dörtlüktür.
  • Yarım uyak, redif ve yer yer aliterasyonlarla ahenk sağlanır.
  • Sagular bir ölüm dolayısıyla söylenmiş şiirler olmasına rağmen yine mert ve yiğitçe bir söyleyişe sahiptirler. Bu yönüyle lirik ve epik şiir özellikleri gösterir.
  • Halk edebiyatındaki karşılığı “ağıt”, divan edebiyatındaki karşılığı “mersiye”dir.
  • Bazı sagularda da oldukça canlı tabiat tasvirlerinin çizildiği görülmektedir.
  • En önemli örneklerine Kaşgarlı Mahmut’un Divanü Lügati’t-Türk adlı eserde rastlanır.
  • Edebiyatımızın en meşhur sagusu Alp Er Tunga sagusudur.

Koşuk ile Sagu arasındaki farklar

  • Koşuk da sagu da İslamiyet öncesi Türk edebiyatına ait nazım biçimleridir. İkisi de biçim yönünden benzer özellikler gösterir.
  • Koşuklar, “sığır” ya da “şölen” adı verilen eğlence törenlerinde söylenirken sagular “yuğ” adı verilen cenaze törenlerinde söylenir.
  • Koşukların konusu aşk, doğa, kahramanlık güzellik; saguların konusu ise ölüm ve yastır.



Sagu Örneği

Alp Er Tunga öldi mü
İsiz ajun kaldı mu
Ödlek öçin aldı mu
Emdi yürek yırtılur

Ödlek yarag közetti
Ogrı tuzak uzattı
Begler begin azıttı
Kaçan kalı kurtulur

Ulşıp eren börleyü
Yırtıp yaka urlayu
Sıkrıp üni yurlayu
Sıgtap közi örtülür

Begler atun argurup
Kadgu anı turgurup
Mengzi yüzi sargarup
Körküm angar törtülür

Ödlek arıg kevredi
Yunçıg yavuz tavradı
Erdem yeme savradı
Ajun begi çertilür

Ödlek küni tavratur
Yalnguk küçün kevretür
Erdin ajun sevritür
Kaçan takı ertilür

Bilge bögü yançıdı
Ajun atı yençidi
Erdem eti tınçıdı
Kerge tegip sürtülür

Ögreyüki mundak ok
Munda adın tıldak ok
Atsa ajun ograp ok
Taglar başı kertilür

Könglüm için örtedi
Yitmiş yaşıg kartadı
Kiçmiş ödik irtedi
Tün kün keçip irtelür

Günümüz Türkçesi

Alp Er Tuna öldü mü?
Kötü dünya kaldı mı?
Felek (böylece) öcünü aldı mı?
Şimdi yürek(ler onun ölümünün acısı ile) yırtılır

Felek fırsat gözetti
Gizli tuzak uzattı
Beyler beyini şaşırttı
Kaçan nasıl kurtulur

Erler kurt gibi uludular
Bağrışıp yakalarını yırttılar
Islıklaşmış sesle ağıt yaktılar
Göz yaşlarla örtülür

Beyler atlarını yorarak geldiler
Kaygı onları durdurdu
Benizleri yüzleri sarardı (ki)
(Sanki) onlara safran sürülmüştür (sanırsınız)

Zaman bütün bütün bozuldu
Zayıflar tembeller güçlendi
Erdem yeniden azaldı
Acunun (dünyanın) beyi böylece yok olur

Feleğin günleri çabuk geçer
İnsanın gücünü (gitgide) zayıflatır
(Ve) dünyadaki insanları azaltır.
(İnsanlar felekten kurtulmak için) kaçsalar bile geçilirler

Bilgili ve akıllı (olanların hali) kötüleşti
Evrenin atı, gemi azıya aldı
Edep ve erdemin eti çürüdü
(Etler) Yere değip sürükleniyorlar

Dünyanın geleneği böyle
Gerisi bütünüyle bahane
O gelip bir ok atsa
Dağların başı kertilir

(Alp Er Tuna’nın ölümü) gönlümü yaktı
(Sanki beni) yetmiş yaş yaşlandırdı
(Gönlüm o yiğidin yaşadığı) geçmiş günleri arıyor
Gece gündüz (o günler) aranıyor

Bkz: İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı | Online Test 



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.