Sabahattin Ali’nin Hikayeciliği

sabahattin aliSabahattin Ali, edebiyatın şiir, roman, oyun, makale türlerinde yazmakla birlikte, daha çok, hikayeci olarak tanınır. 64 hikayesini, 5 hikâye kitabında yayımlamıştır. Bu yazımızda Sabahattin Ali’nin hikayeciliği konusuna açıklık getirmeye çalıştık.

Sabahattin Ali’nin Hikayelerinin Özellikleri

  • Sabahattin Ali, hikayelerinde daha çok olaylar üzerinde durmuş, Maupassant tarzı (olay hikayesi) hikayeler kaleme almıştır.
  • Sabahattin Ali’nin hikayeciliği, realist özellikler taşımaktadır.
  • Sabahattin Ali, kentten çok bir köy ve kasaba hikayecisidir. Hikayelerinin dördü masal tesiri altındayken on altısı şehirlerde geçer. Geri kalan kırk dört hikayesi, konusunu köy ve kasaba yaşamında alır.
  • Kendinden önceki kuşak hikayecilerine nazaran köy yaşamını daha yakından tanımaktadır. Çevreye dışardan bakarak değil, onun içinde yaşayarak olayları ve kişileri görmüş, eleştirmiştir. Böylece toplumcu gerçekçi hikayecilerin öncüleri arasında yer almıştır.
  • Hikayelerinde anlatılan olaylar, genellikle, kişiler arasındaki toplumsal ayrıcalıklara ve ekonomik nedenlere dayanır.
  • Sabahattin Ali, konuşma dilini yazı dili olarak kullanmış; fakat köyü ve köylüyü anlatan hikayelerinde dahi şive taklitlerine yer vermemiştir.
  • İlk hikâye kitabında (Değirmen) yer alan hikayelerin dördü (Değirmen, Kurtarılamayan Şaheser, Viyolonsel, Birdenbire Sönen Kandilin Hikayesi) aşk teması üzerine şekillenmiştir. Buradan yola çıkarak Sabahattin Ali’nin ilk hikayelerinde bireysel konuları işlediğini ifade edebiliriz.
  • İkinci hikâye kitabından itibaren “muhite” dönen sanatçı, toplumsal sorunlar üzerine yoğunlaşmaya başlamıştır. Atatürk’ün ölümünden sonra, Cumhuriyet’in ikinci döneminde, devrimlerden ödünler verilmeye başlanması üzerine, yazar, o yoldaki kaygıları bir yana bırakarak, güncel olayların üstüne gitmiştir.
  • Bir süre hapishanede yatan sanatçı, burada gördüklerini ve dinlediklerini hikayeleştirerek edebiyatımızda bu yolda ilk örekleri vermiş; Kemal Tahir, Orhan Kemal gibi sanatçılara öncülük emiştir. “Kazlar, Candarma Bekir, Bir Şaka, Duvar, Çaydanlık, Katil Osman, Kafa Kâğıdı” sanatçının hapishane hayatının etkisiyle yazdığı hikayeler arasında gösterilebilir.
  • “Gramofon Avrat, Hanende Melek, Yeni Dünya, Arap Hayri vb.) hikayelerde toplumun bozduğu, fuhşa ittiği, hor gördüğü kadınlara değinmiştir. Bu kadınlara insancıl bir bakışla yaklaşmıştır.
  • “Sulfata, Böbrek, Cankurtaran, Dekolman” gibi hikayelerinde ise halkı aşağılayan, çıkarcı doktorları konu edinmiştir.

Sabahattin Ali’nin Hikayeleri

Değirmen
Ses
Kağnı
Sırça Köşk
Yeni Dünya

Kaynak: Cevdet Kudret Solok, Türk Edebiyatında Hikaye ve Roman

 



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.