Romanların İşlevleri Nelerdir?

Roman, çözümlenmesi, keşfedilmesi gereken nice hazineler ve hissedilmesi gereken nice hazlar barındırır. Yetkin bir romancı, salt bir takım ilginç olaylar aktarmakla kalmaz; bunlar vasıtasıyla değişik düşüncelere, duygulara, kültürel, tarihî, felsefî, dinî, sosyal ve ideolojik birikimlere, estetik değerlere, güzelliklere ya doğrudan ya da dolaylı olarak göndermelerde bulunarak eserine bir derinlik ve sanatsal bir boyut sağlamaya çalışır. Romanların işlevleri farklılık göstermektedir. Bu yazımızda “romanların işlevleri nelerdir?” sorusuna yanıt verdik.

Romanın Yazılış ve Okunuş Amacı

Eğitim İşlevi

Buna göre bazı romanlar, okuyucuyu bazı konularda eğitmek için, yaşanmış ya da yaşanması muhtemel bazı olaylardan ibret alıp ders çıkararak okuyucuya faydalı bilgiler ve değerler yüklemeyi amaçlamaktadırlar. Bu doğrultuda ibretli olaylar aktarılarak ahlakî dersler çıkarılması amaçlanır ve eğlendirerek eğitmek ilkesi esas alınır. Bu durumda romancı, kendini sosyal bir sorumlulukla yükümlü kılarak toplumu eğitmekle görevli bilir. Kişilerin sosyal davranışlarının şekillenmesinde romanın etkisi büyüktür. Roman, yaşamayı, hayatın gizli sırlarını, inceliklerini, kişilikleri, duygu, düşünce zenginlik ve derinliklerini öğretir. Hayata dair bilgelik kazandırır.

Ayrıca roman, bir dilin bütün inceliklerini, güzelliklerini, akışkan kullanımını, kurallara uygun bir şekilde standart bir kültür dili haline gelmesini sağlamada önemli bir eğitim işlevine sahiptir. Dili çok güzel kullanan yazarların romanları, o milletin dil eğitiminde bulunmaz bir kaynaktır. Konuşma ve yazı dili imkânlarını genişletmek, sağlam, etkili ve güzel cümle kullanma alışkanlığı geliştirmek isteyenler için roman, önemli bir vasıtadır.



Eğlendirme İşlevi

Bazı yazarlar, romanları okuyucuları eğlendirmek, hoşça vakit geçirtmek için yazarlar. Okuyucular da romanı bu amaçla okurlar. Özellikle popüler romanlar, okuyucuyu dinlendirmeye, can sıkıntılarını gidermeye, vakit öldürerek oyalamaya yarar. Bu bağlamda roman, bir eğlence aracı olarak görülür.

Estetik Haz İşlevi

Buna sanatça hoşlanma da diyebiliriz. İnsanın temel ihtiyaçlarından birisi güzellik duygusunu tatmindir. Güzel bir sanat eserini içselleştirerek tatmin olmak, soyut anlamda ruhsal bir doyuma ulaşmak, insanî faaliyetler arasındadır. Bunda romancı da okuyucu da pratik bir fayda aramazlar. Her ikisi de romana kendi zevkleri ve estetik ihtiyaç duygularını tatmin için yaklaşırlar.

Propaganda Vasıtası Kılınması

Bazı romancılar, benimsemiş oldukları ideolojik düşüncelerini toplum geneline yaymak için romanı bir vasıta olarak görürler. Bu tür metinlerde tek doğrultular ve slogana dayalı bir dil geliştirilir. Kamplaşmalar sağlanır. Kişiler, bizden olanlar ve bize karşı olanlar diye bölünür. Dost ve düşman kesimleri üretilir. Hazır düşünce kalıpları yapıştırma usulüyle bol bol eklenir. Bu durumda roman, sanatsal bir metin olmaktan çıkar; kullanmalık bir metin haline gelir.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.