Roman Türleri

Hikayelerde iki temel tür bulunurken roman türleri için böyle bir durum söz konusu değildir. Roman türleri belirlenirken sanatçının ele aldığı konu ve kullandığı üslup dikkate alınır. Bu iki unsur göz önünde bulundurulduğunda roman türleri için şöyle bir sınıflandırma yapabiliriz: konularına göre romanlar, üsluplarına göre romanlar… Şimdi bu roman türlerini kısaca inceleyeceğiz.

roman türleri kavram haritası

A. Konularına Göre Romanlar

Macera Romanı: Okurun heyecanlandırılıp gerilim içinde tutulduğu; esrarlı, şaşırtıcı ve sürükleyici olayların anlatıldığı romanlardır. Devinim, heyecan ve gerilim ön planda tutulur. Uzak ve yabancı ülkelerin doğa ve insanını anlatan “egzotik roman”lar ve “polisiye roman”lar da birer macera romanıdır.

Macera romanı örneği:

  • Alexandra Dumas Pere – Üç Silahşörler
  • Peyami Safa – Cingöz Recai

Tarihî Roman: Konularını tarihsel olaylardan ve kişilerden alan romanlardır. Bu eserlerde tarihi olaylar, hayal gücüyle birlikte verilir. Yazar kişilerin konuşmalarından giyimine kadar geçmişteki duruma uygun davranmaya çalışır. Dünya edebiyatında ilk büyük temsilcisi İngiliz yazar Walter Scott’tur.

Tarihi roman örneği:

  • Gustave Flaubert – Salambo
  • Namık Kemal – Cezmi

Sosyal Roman: Bir toplumun toplumsal sorunlarını ortaya koyan, olayları bazen eleştiren bazen de bilimsel açıdan ele alan romanlardır. Olaya bilimsel verilerle yaklaşan “tezli roman”; toplumdaki inanç ve gelenekleri anlatan “töre romanı”; olayları eleştiren “yergi romanı” ve “mahallî roman”lar da birer sosyal romandır.

Sosyal roman örneği:

  • Emile Zola – Meyhane (tezli roman)
  • Yaşar Kemal – İnce Memed (yergi romanı)

Tahlil (Psikolojik) Romanı: İnsan ruhunun derinlemesine tasvir edildiği, duygu ve düşüncelerinin işlendiği romanlardır. Kahramanların olaylara, insanlara, çevreye bakış açışı yansıtılır.

Psikolojik roman örneği:

  • Madame de La Payette – Prenses de Cleves
  • Mehmet Rauf – Eylül

Duygusal Roman: Duygu, hayal ve aşkların tema olarak işlendiği romanlardır.

Duygusal roman örneği:

  • Goethe – Genç Werther’in Acıları
  • Namık Kemal – İntibah

Gotik Roman: İngiliz ve Amerikan romanına özgü olan, dehşetin ve şiddetin hâkim olduğu korkutucu, kanlı, büyülü olan romanlardır.

Gotik roman örneği:

  • Mary Shelley – Frankenştayn
  • Horace Walpole – Otranto Şatosu

Pikaresk Roman: İspanyol edebiyatında şövalye romansına tepki olarak doğan; gezgin, serseri, sefil, halktan insanların maceralarını anlatan; ilk olarak 16. yüzyılda yazılan “Lazarillo de Tormes” isimli eserle ortaya çıkan bir roman türüdür.

Pikaresk roman örneği:

  • Voltaire – Candide
  • Daniel Defoe – Talihli Metres

Alegorik Roman: Kahramanların veya anlatılmak istenen düşüncelerin sembollerle anlatıldığı bir roman türüdür.

Alegorik roman örneği:

  • Gogol – Ölü Canlar
  • Fakir Baykurt – Onuncu Köy



B. Üsluplarına Göre Romanlar

Gerçekçi (Realist) Roman: Olayları, toplumu, insanı gerçekçi açıdan anlatan, yaşama nesnel bakan, gözlem ve deneyimin ön planda olduğu romanlardır.

Bkz: Realizm Nedir?

Realist roman örneği:

  • Stendhal – Kızıl ve Kara
  • Recaizade Mahmut Ekrem – Araba Sevdası

Romantik Roman: Olayların içten gelen doğal ve gerçek olgular olduğunu anlatan; aşk, duygu ve hayalin ön planda olduğu romanlardır.

Bkz: Romantizm Nedir?

Romantik roman örneği:

  • Lamartine – Graziella
  • Namık Kemal – İntibah

Doğalcı (Natüralist) Roman: Olayların ve kişilerin bir bilim adamı, gözüyle incelendiği, hayatın iğrenç ve çirkin sahnelerinin de anlatıldığı, çevre ve insan betimlemelerine geniş yer verilen, üslup bakımında gerçekçi romana benzeyen romanlardır.

Bkz: Natüralizm Nedir?

Natüralist roman örneği:

  • Emile Zola – Meyhane
  • Nabizade Nazım – Zehra

Dışavurumcu (Ekspresyonist) Roman: Soyutlama tekniklerinden yararlanılarak şiddetli, fırtınalı ve tanımsız duyguların vurgulandığı, iç gözleme önem verilen romanlardır.

Bkz: Ekspresyonizm Nedir?

Ekspresyonist roman örneği:

  • Franz Kafka – Şato
  • James Joyce – Sürgünler

Estetik Roman: Biçim ve anlatım kaygılarıyla yazılan romanlardır. Bu romanlarda sakin bir ortam içinde yaşayan kişilerin psikolojik yönleri (iç konuşmaları, davranışları) çözümlenir. Postmodern romanlar, bilinçaltı romanları, fantastik romanlar, metafizik içerikli romanlar da bu türdendir.

Estetik roman örneği:

  • Gustave Flaubert – Madame Bovary
  • Orhan Pamuk – Benim Adım Kırmızı

İzlenimci Roman: İç yaşantının betimlendiği; duyu ve duyguların ön planda olduğu, insanın dış olayları algılamalarının farklı olduğunun vurgulandığı romanlardır.

İzlenimci roman örneği

  • Ford Madox Ford – En Acıklı Öykü iyi Asker



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.