Rıza Tevfik Bölükbaşı Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Hayatı

Rıza Tevfik Bölükbaşı 1869 yılında bugün Bulgaristan sınırları içinde kalmış olan Svilengrad’da doğdu. Babası Mülkiye kaymakamlarından Hoca Mehmet Tevfik, annesi Kafkas muhacirlerinden Münire Hanımdır. Esas mesleği doktorluktur. İttihat ve Terakki Fırkası iktidar olunca 1918’de Maarif Nazırı (Milli Eğitim Bakanı) olmuştur. Felsefeye duyduğu ilgi yüzünden o dönemde felsefe derslerinin liselerde verilmesini sağlamıştır. 1920’de Sevr Antlaşması’nı imzalayan heyetin üyesidir. Millî Mücadele’ye karşı oluşu nedeniyle “Yüz Ellilikler” ismiyle anılan kişiler arasında yer almış ve sürgüne gönderilmiştir. Af çıkıncaya kadar yurt dışında sürgünde yaşamıştır. Kendi gayretleriyle İngilizce, İspanyolca, Farsça, Rumca, Ermenice öğrenmiş; Türk folklor ve sanatı üstüne araştırmalar yapmış, makaleler yazmıştır. 31 Aralık 1949 tarihinde İstanbul’da hayatını kaybetmiştir.


Edebi Kişiliği

  • Feylesof Rıza takma ismiyle tanınır.
  • İlk şiirlerini Servet-i Fünun ve Abdülhak Hamit Tarhan’ın etkisiyle aruzla yazmıştır. Bu şiirlerinde ölüm, varlık, Tanrı kavramlarını karamsar bir ruh hâliyle ele almıştır.
  • Rıza Tevfik Bölükbaşı, 1905’ten sonra Mehmet Emin Yurdakul‘un öncülüğünü yaptığı şiir akımına bağlı kalarak hece ölçüsüyle ve sade dille yazdığı bu tür şiirleri edebi çevrelerce beğenilmiş, kendinden sonra yetişen bazı şairlere kaynaklık etmiştir.
  • Şiirleri şekil itibarıyla saz şairlerinin “koşma” ve “divan” tarzındaki şiirlerine benzemekle beraber modern Türk şiiri çerçevesinde ele alınabilir.
  • Rıza Tevfik Bölükbaşı’nın, şöhretini kazanmasına sebep olduğu söylenen tamamen âşık tarzında kaleme aldığı şiirleri sayıca fazla değildir.
  • Bektaşi Tekkesi’ne bağlı olan şair bu alanda da birkaç şiir yazmıştır. Edebî çevrelerin, Rıza Tevfik’in yeni tarzda yazdığı şiirlerini bu alanda büyük bir öncülük ve yenilik olarak değerlendirmelerine rağmen, o; bunların daha önce Anadolu ve İstanbul’daki tekkelerde mevcut olduğunu, kendisinin bunu sadece açığa çıkardığını ve biraz da şekillendirdiğini ifade eder.

Eserleri

Şiir
Serâb-ı Ömrüm (1934)



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.