Paragrafta Ana Düşünce

Ana düşünce, parçada asıl vurgulanmak istenen, konuyla ilgili okuyucuya kavratılmaya çalışılan düşüncedir. Bir başka deyişle, yazarı yazıyı yazmaya iten amaçtır. Ana düşüncesi kavranamamış bir yazı boşuna okunmuş bir yazıdır. Çünkü bu durumda okur, kendisine verilmek istenene mesajı alamamış olur.

Bkz: Pargrafta Yapı

Ana Düşünce Nasıl Bulunur?

Ana düşünceyi belirlemek, bir sözcüğün cümlede kazandığı anlamı, yaptığı görevi, cümlelerin ilettikleri yargıyı kavramaya bağlıdır. Ana düşüncede yanılgıya düşmemek için, paragrafı bütünüyle kavramaya yönelik bir okuma yapılmalıdır.

DİKKAT: Bir paragrafa sorulacak “Yazar, bu parçada neyi vurgulamak istemiştir, bu parçanın yazılış amacı nedir?” sorularının yanıtı ana düşünceyi verir.

Ana düşüncenin özellikleri şunlardır:

  • Tümdengelim yöntemi uygulanan paragrafta ana düşünce ilk cümlede vurgulanır ya da sezdirilir.
  • Tümevarım yöntemiyle geliştirilen paragrafta ana düşünce sonuç cümlesinde verilir ya da sezdirilir.
  • Karma yöntem uygulandığında, gelişme bölümündeki cümlelerden biri ana düşünceyi verebilir.
  • Ana düşünce genel yargı niteliği gösterir; oldukça iddialı, bazen öğüt veren, kesinlik ifade eden özellikler taşır.
  • Bazı paragraflarda ana düşünce, parçanın bütününe sindirilmiştir. Ana düşünceyi belirten bir cümle yoktur.
  • Ana düşünce cümleleri, paragrafta verilmek isteneni tek cümleyle eksiksiz ifade eder.

Ana düşünceyi buldurmaya yönelik sorular şu soru kökleriyle gelmektedir:

Parçada asıl anlatılmak istenen…
Parçada vurgulanmak istenen…
Parçadan çıkarılabilecek en kapsamlı yargı…
Parçanın ana düşüncesi…

Örnek Soru 1

Anadolu’yu, su katılmamış, bozulmamış gerçekler içinde yaşayan halkımızı düşünürüm türkü denince. Tüm uydurmalardan, yapmacıklıktan uzak, elle tutulur, gözle görülür bir gerçeği vardır türkülerimizin. Yaşamımızın, göreneklerimizin, daha doğrusu bütün bir yaşam anlayışımızın yansımasıdır türkülerimiz.
Bu paragrafta vurgulanmak istenen düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
A) Türküler Anadolu insaninin çektiği acıları anlatır.
B) Türküler, su katılmamış, bozulmamış gerçekleri yansıtır.
C) Türkülerin somut bir varlığı vardır.
D) Türküler halkımızın gerçeğini, yaşama biçimini dile getirir.
E) Türküler, sahtelikten, yapaylıktan uzaktır.

Çözüm: Bu parçada yazar, türkü denince Anadolu ve Anadolu insanını hatırlamakta, türkülerin Anadolu insanının gerçeğini, yaşama biçimini dile getirdiğini vurgulamaktadır. A, B. C ve E seçeneklerinde yazarın paragrafta vurgulamak istediği asıl düşünceye rastlanmaz.

Cevap D

Örnek Soru 2

Ana dili, onu kullanan bireyler arasında köklü sevgi bağları oluşturur. Bilinç altına dek uzanarak kişinin iç varlığını kuşatan bu bağlar, toplumsal yaşamda çok gerekli olan güven duygusunun da kaynağıdır, çünkü birbirini sevip sayan, birbirine güven duyan bireylerin oluşturduğu bir toplumda, bireylerin gelecek kaygısı olmaz.
Bu parçada vurgulanmak istenen düşünce aşağıdakilerin hangisidir?
A) Ana dilin, ortak duygular oluşturmada çok önemli bir işlevi olduğu
B) Kişilerin yetiştikleri ortamla benlikleri arasında sıkı bir ilişki bulunduğu
C) Ana dilindeki ses özelliğinin kişilerin düşünce ve duygularını etkilediği
D) Aynı dili kullanan kişilerin, aynı doğrultuda düşünebileceği
E) Ana dil eğitimine ağırlık vererek ulusal duyguları pekiştirmek gerektiği



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.