Öyküleyici Anlatım Nedir? Öyküleyici Anlatım Örnekleri

Anlatmaya bağlı edebi metinlerde kullanılan anlatım türüne öyküleyici anlatım denir. Roman, hikâye, eski edebiyatımızdaki mesnevi gibi türler öyküleyici anlatım ile oluşturulur. Öyküleyici anlatımda amaç okuru düşündürmekten çok bir olayın içine çekmek ve olay vasıtasıyla heyecanlandırmaktır.

Bkz: Anlatım Biçimleri

Öyküleyici Anlatımın Özellikleri

  • Öykülemede olayların belli bir zaman sırasına göre anlatılması gerekmektedir. Anlatıcı, öykülemede okur ya da dinleyiciyi olayların içinde yaşatmak istediği için okurda merak uyandıracak, okura anlattıklarının gerçekliğine inandıracak bir çaba içerisine girer.
  • Öyküleyici anlatımda dil ve üslubun, önemli bir yeri vardır. Dinleyicinin veya okuyucunun ilgisini çeken de sıkıntıya boğan da hikâye edenin dil ve üslubudur.
  • Öyküleyici anlatımda, sade bir dil kullanılır. Anlaşılmayan, yabancı kelimelere yer verilmez. Boş ve doldurma sözler kullanılmaz. Gereksiz ayrıntılara girilmez. Anlatılmak istenen ana olayın anlaşılmasını önleyecek sapmalar yapılmaz. Üslup, süsten, sanattan ve gösterişten uzak, açık, yalın, orijinal ve tabii olmalıdır. Dinleyen ve okuyan kişi, anlatılanın samimiliğine ve doğruluğuna, ancak böyle bir üslup kullanılması sonucu inanabilir.
  • Görülen ve yaşanılan olayların hikâye edilmesinde “görülen geçmiş zaman”, anlatılan olayların hikâye edilmesinde ise “öğrenilen geçmiş zaman” kullanılır. “öğrenilen geçmiş zaman”, genellikle masal anlatımında kullanılır.
  • Bu anlatım biçimi öykü, roman, masal,biyografi… gibi eserlerin temel örgüsünü oluşturur.

DİKKAT! Bir anlatımda kendinizi herhangi bir olayın içinde hissediyor, “Ne oldu? Nasıl oldu? Ne oluyor? Nasıl oluyor?” gibi sorulara cevap buluyorsanız o anlatım “öyküleyici anlatım”dır. Öyküleyici anlatımda olaylar devinim (hareket) içerisinde verilir. Çoğunlukla öyküleyici anlatım olan yerde betimleyici anlatıma da yer verilir.




Öyküleyici anlatım kendi içerisinde birkaç türe ayrılır.

a) Yardımcı Öyküleme

Düşünsel bir yazıda anlatıyı desteklemek için, bir fıkra anlatma, bir anı ya da olay aktarma anlatım biçimidir. İlgi çekmek, konuya bir örnekle girmek, konuyu bir örnekle pekiştirmek gibi amaçlarla kullanılır.

Örnek:

“Okulda iken tahta sıraların üstüne isimlerini çakıyla kazıyan arkadaşlarımız vardı. Bir gün bunlardan birisine:
– Ne işe yarayacak bu?… diye sormuştum. Küçücük bıçağın ucuyla tahtayı oymaya devam ederek düşünmeden cevap verdi:
– Hiiiç… Yarına kalır.”

b) Sanatsal Öyküleme

Roman öykü gibi yazınsal türlerin temel anlatım biçimi olan bu öykülemede anlatıcı, zaman, mekân, çevre, olay örgüsü, kişiler (tip ve kahramanlar) belirleyici ögelerdir.

Örnek:

Sabah oldu, güneş doğdu, tüm Keşan aydınlandı. Issız yollarda yürüyen sokak çocukları, yavaş yavaş gözden kaybolmaya başladı. Bir taraftan da sıcak sabah simiti satan satıcılar onların kayboluşuna inat sokağın ıssızlığını bozuyorlardı. Hele İdris, yaklaşık 1.75 boylarında etine dolgun sarışın çocuk, avazı çıktığı kadar bağrıyordu, bir an önce simitlerini satmak için Veysel de ona eşlik ediyordu. Gün heyecanlı geçecekti anlaşılan. İnsanlar yavaş yavaş sokaklara dökülmüştü işe gitme telaşıyla.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.