Odysseia Destanı ve Özellikleri

Odyseaus (Odessa), MÖ IX. yüzyılda yaşadığı sanılan ünlü Yunan Şairi Homeros’un yazıya geçirdiği destandır. Yunan krallarından Odyseaus’un Troya Savaşı’ndan sonra yurduna dönerken başından geçen olaylar anlatılmaktadır. Bu dönemde toplumlar olağanüstü olaylara inanıyorlardı. Bu ürünler teolojik çağda (Tanrısal güçlere inanıldığı çağ) oluşmaktadır. Destanlar; konusunu tarihten alan, milletlerin din, erdem ve millî kahramanlık maceralarını anlatan uzun manzum hikâyelerdir. Destanlar bu sosyal, tarihsel ortamda meydana gelen edebiyat ürünleridir.

Uzun yıllar Yunan halkının belleğinde saklanıp nesilden nesile taşınan Truva Savaşları’nın destansı hikâyesi, Homeros’un kaleminden yazıya geçirilmiştir. Yazar, İlyada adlı destanda Truva Savaşları’nın bir bölümünü, Akhilleaus’un gazabını anlatır. Odysseia adlı destanda ise Odysseus’un savaştan dönüşünü dile getirir.

İlyada ve Odysseia yazıldıkları çağın yaşam biçimlerini, alışkanlıklarını, inançlarını, gelenek ve göreneklerini karmaşık bir olay örgüsü içinde anlatır. Homeros’un yaşayıp yaşamadığı ya da Truva Savaşları’nın olup olmadığı tartışılsa da bin bir düşsel ögeyle örülmüş bu iki destan kitabının gerçekçi ağırlığını yok edemez. Bu destan, özel olarak Akaların, genel olarak Yunanlıların yönetmiş olduğu uygarlık etkinliklerini tüm insani özüyle yansıtan, Yunan toplumunun, dinsel, siyasal yapısını adeta evrenselleştiren bir sanatsal gerçeklikler ürünüdür.

Hermeios (Hermes) adlı tanrının Autolykos’a hırsızlık ve yalan yere yemin etme özelliğini vermesi, Tanrıça Athena’nın Odysseaus’a yardım etmesi, o dönem insanının tanrısal güçlere inandığını yansıtan bir örnektir. Mitolojik unsurlara inanıldığı, doğaüstü güçlere önem verildiği bir dönemin izlerini yansıtır. Metne, destan özelliği kazandıran birçok mitolojik öge vardır.

Eser, sözlü edebiyat geleneğinin izlerini taşır. Bu, bir olayın değişik şairlerce işlenerek yüzyıllar sonra yazıya geçirildiği destan geleneğidir. Sıra dışı olaylar, olağanüstü kişiler, tanrısal güçlere inanma bu geleneğin özelliğidir.

Odysseus’yi yazıya geçiren ünlü Yunan şairi Homeros hakkında aydınlatıcı bilgi yoktur. MÖ IX. yüzyılda yaşadığı sanılmaktadır. Nerde, ne zaman doğduğu, nerede yaşadığı bilinmiyor. Ancak yaşamı hakkında birçok söylenti arasında, İzmir’de doğup Sakız Adası’nda yaşadığı bilgisi de vardır. Gözleri görmeyen bu şairin geçimini şiirle sağladığı söylenmektedir.


A. Konu

Troya (Troia) Harabeleri Çanakkale’nin Biga ilçesine bağlı Hisarlık köyündedir. Yunanlılar bu şehri on yıl süren bir kuşatma boyunca yapılan savaşlar sonunda alabilmiştir. Troya Savaşları’ndan türeyen efsaneler İlliada (İlyada) ve Odysseia (Odesa) destanlarında anlatılmıştır.

Destanda Yunan Kralı Odysseaus’un Troya Savaşı’ndan sonra yurduna dönüşü ve başından geçen olaylar anlatılmaktadır.

B. Kişiler

Odysseaus: Metinde geçen asıl kahramandır. Truva Savaşı bittikten on yıl sonra Tanrıça Athena’nın yardımıyla yurduna dilenci kılığında dönen bir tiptir. Metinde cesur, akıllı bir kahraman olarak geçer.

Penelopia: Kocasının anısına bağlı, sadık bir eş. Evine dilenci olarak gelen birisinin ayaklarını yıkatacak kadar yardımsever ve şefkatli.

İhtiyar Sütnine: Verilen emirleri yerine getiren, itaatkâr, gelenin Odiseaus olabileceğini düşünecek kadar iyi bir gözlemcidir. Geçmişteki olayları hatırlayacak kadar iyi bir hafızaya sahiptir.

Otolkos: Odiseus’un dedesidir. Hermes adlı tanrının kendisine verdiği “hırsızlık ve boş yere yemin etme” özelliklerine sahiptir.

Ampite: Odiseus’un anneannesidir.

C. Zaman

Odysseia Destanı’nın MÖ IX. yüzyılda Homeros tarafından yazıya geçirildiği ortak bir görüştür. Doğal destanların “doğuş, oluş, yazılış” evrelerini göz önünde bulundurursak Truva Savaşları’nın anlatıldığı bu destanın 9. yüzyıldan uzun zaman önce gerçekleştiğini söylemek mümkündür. Sözlü gelenekte birçok Yunan şair tarafından eklemeler yapılarak bellekte saklanıp 9. yüzyılda Homeros’un kaleminden yazıya aktarılmıştır.

D. Mekân

Ege Bölgesi, Yunanistan, Çanakkale.

E. Dil ve Anlatım

Destanın dili yalın, akıcı, ahenk bakımından da güçlüdür. Manzum olarak kaleme alınmıştır. Destansı anlatımın özellikleri olarak abartılı unsurlara sıkça yer verilmiştir.

F. Tema

Truva Savaşları bitmesine rağmen bir tanrının düşmanlığına uğraması sonucu evine dönemeyen, daha sonra Tanrıça Athena’nın yardımıyla çileli ve maceralı bir yolculuktan sonra evine dönerek karısına ve servetine göz koyanları ortadan kaldıran Odysseus’un kahramanlığıdır.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.