Nutuk (Söylev) Nedir?

Bir kişinin, izleyici önünde olanları bilgilendirmek daha çok da coşturmak ve yönlendirmek amacıyla yaptığı uzun konuşmalara nutuk (söylev) denir. Arapça “nutk” sözcüğünden dilimize geçen “nutuk”, “söz, söz söyleme işi” anlamlarına gelir. İletişim araçlarının yaygın olmadığı dönemlerde geniş kitlelere ulaşmak için etkili bir yöntem olarak işlev görmüştür. Eskiden bu tür konuşmalara “hitabe”, konuşanlara “hatip”, nutuk söyleme sanatına da “hitabet” denirdi. Nutuklar işlediği konulara göre çeşitli isimler alır: siyasi söylev, dini söylev, askeri söylev, hukuki söylev, akademik söylev

Bir hatibin dört temel amacı vardır:

  • Bir fikri ya da meseleyi açık bir şekilde anlatmak
  • Dinleyiciler üzerinde iz bırakarak onları etkilemek
  • Dinleyicileri harekete geçirmek
  • Dinleyicileri eğlendirmek



Nutuktan önce yapılacaklar

  • Nutku hazırlayan kişi konuyu planlı bir şekilde hazırlamalıdır. Söylev yazıya geçirilmeli ve hatip yazmış olduğu nutka önceden hazırlanmalıdır.
  • Nutkun giriş cümlesi toplumun dikkatini çekecek türden olmalıdır.
  • Düşüncelerin planı iyi yapılmalı, kullanılacak üslup iyi seçilmelidir.
  • Konuşmanın yapılacağı yer ve zaman halka önceden duyurulur. Konuşma yapılacak topluluğun uygun bir ortamda toplanması sağlanır.
  • Konuşma alanı olarak herkesin görebileceği bir yer seçilir.
  • Herhangi bir kargaşaya imkân tanınması için gerekli tedbirler alınır.

Söylev esnasında yapılacaklar

  • Konuşmacı derli toplu ve düzgün görünümlü olmalıdır.
  • Hitap ettiği topluluğu çok iyi tanımalıdır.
  • Asıl amaç dinleyenleri etkilemektir, bu yüzden dinleyicileri bir duygu coşkunluğu içine sokmaya çalışmalıdır.
  • Vurgu ve tonlamalara dikkat edilmeli, çok açık ve anlaşılır bir üslup kullanmalıdır.
  • El, kol ve vücut hareketlerini yerinde ve etkili kullanmalıdır.
  • Söylediklerinde samimi olmalı ve konuşmasını inandırıcı ve tutarlı bir eda ile yapmalıdır.
  • Konuşma esnasında, konuşma alanını mümkün olduğunca iyi kullanmalı, yerinde sabit durmamalıdır.

Dünya Edebiyatında Nutuk

Eski Yunan ve Roma dönemlerinde nutuklar önemli bir işleve sahiptir. Dünya edebiyatında nutuk türünün ilk örneklerini Latin Edebiyatı sanatçısı Çiçero vermiştir. Çiçero’nun dışında Demosthenes (Yunan Edebiyatı), Bossuet, Mirabeau, Robespiere (Fransız Edebiyatı) nutuklarıyla öne çıkan sanatçılardır.

Türk Edebiyatında Nutuknutuk

Edebiyatımızda söylev türünün ilk örneği, 8. yüzyılda yazılan Orhun Abideleridir. Türk tarihi boyunca devlet adamları bu alanda oldukça başarılı olmuşlar; din adamları ve komutanlar da önemli nutuklara imza atmışlardır.

Milli Edebiyat döneminde yetişen Hamdullah Suphi Tanrıöver de nutuklarıyla edebiyatımızda önemli bir yer edinmiştir. Kurtuluş Savaşı yıllarında Mehmet Akif Ersoy ve Halide Edip Adıvar nutuklarıyla öne çıkan isimler arasında yer almışlardır. Özellikle Halide Edip Adıvar’ın “Sultanahmet Nutku“, bu türün en nadide örnekleri arasındadır.

Cumhuriyet Döneminde ise en önemli nutuklar Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün kaleminden çıkmıştır. Atatürk’ün 1919’dan 1927’ye dek kendisinin ve silah arkadaşlarının faaliyetlerini özetlediği konuşmasının metni “Nutuk” adı ile basılmış, Türk tarihinin en büyük kültürel mirasları arasında yerini almıştır. Yine “Onuncu Yıl Nutku” ve “Bursa Nutku” Atatürk’ün bu alandaki önemli eserleridir.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.