Niyazî-i Mısrî Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Hayatı

Niyazî-i Mısrî, 1618 yılında Malatya’da doğmuştur. Asıl adı Mehmet’tir. Malatya eşrafından Soğancızade Şeyh Ali Çelebi en-Nakşbendi’dir. Babası, oğlunun eğitimi ile yakından ilgilenmiş, onu tam bir tasavvuf ortamında yetiştirmiştir. Gençlik yıllarında Halvetiye tarikatına dahil olmuştur. Şeyh Hüseyin Halverı el-Malati’den ilk eğitimini aldıktan sonra Malatya’dan ayrılmıştır. Önce Diyarbakır’a oradan Mardin’e gitmiştir. Geleneğe uyarak yüksek tahsillerini yapmak için Mısır’a gitmiştir. Bu nedenle “Mısırlı” anlamına gelen “Mısrî” sıfatıyla anılmıştır. Üç sene Mısır’da kaldıktan sonra gördüğü bir rüya üzerine buradan ayrılarak İstanbul’a gelmiştir. Kısa bir süre burada kaldıktan sonra Bursa’ya yerleşmiş ve hayatının büyük bölümünü burada geçirmiştir. Bursa’nın önde gelen alimleri ile irtibat kurmuştur. Medrese ile tekkeler arasındaki çekişmenin sonucunda tekkeler kapatılmış ve onun için sürgün günleri başlamıştır. Sanatçı 1694 yılında Limni’de ölmüştür.



Edebi Kişiliği

  • Niyazî-i Mısrî, 17. yüzyıl halk şiiri temsilcilerindendir.
  • Gündüz yazdığı şiirlerinde Mısrî, gece yazdıklarında ise Niyazî mahlasını kullanmıştır.
  • Çok iyi bir eğitim almış, özellikle tefsir, hadis, fıkıh ve tasavvuf alanlarında kendisini iyi yetiştirmiştir.
  • Halveti tarikatının Niyaziyye/Mısriyye kolunun kurucusudur.
  • Gezgin bir mutasavvıf olan sanatçı, Kahire’deyken Kadirî şeyhine bağlanmış daha sonra Elmalı’daki Ümmi Sinan’a bağlanarak onun müridi olmuştur.
  • Din ve tasavvuf konularında pek çok eseri bulunan bilgin bir şairdir.
  • Niyazî-i Mısrî, Osmanlı devletinin gerilemekte olduğunu hissetmiş ve gerektiği yerde hak bildiği bir şeyi Padişah veya devlet adamlarından çekinmeden söylemiştir.
  • Genellikle tasavvufi aşkı dile getirmiş, şiirlerinin bir kısmı bestelenerek tekkelerde söylenmiştir.
  • Şiirlerinde hem hece hem de aruzu kullanmıştır. Heceyle yazdığı şiirlerinde Yunus Emre’nin, aruzla yazdıklarında ise Nesimî ve Fuzulî’nin etkisi görülmektedir.
  • Eserlerinde genellikle didaktik özellikler öne çıkar. Kimi eserlerinde ise eleştiri görülür.
  • Nazım ve nesir türündeki eserlerinde Türkçe ve Arapça’yı kullanmıştır.
  • Dermân arardım derdime derdim bana derman imiş” mısrasıyla başlayan ünlü şiir onundur.
  • İslami ilimler alanında çok sayıda eseri bulunan sanatçının en bilenen eseri, iki yüz civarında şiir içeren Divan’ıdır.

Eserleri

Divan
Mevaidü’l İrfan ve Avaidül-İhsan (Arapça)
Tesbi-i Kaside-i Bür’e (Arapça)
Tefsir-i Fatihatü’l-Kitab (Arapça)
Ed-Devratü’l-Arşiyye (Arapça)
Mecalis (Arapça)



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.