Milli Edebiyat Dönemi Sanatçıları

Milli Edebiyat dönemi sanatçıları,  Genç Kalemler dergisinde Ömer Seyfettin tarafından kaleme alınan Yeni Lisan adlı makale doğrultusunda eserler yazmışlardır. Milli Edebiyat anlayışının genel özelliklerini kısaca şu şekilde sıralayabiliriz:

Şiirde;

  • Hece ölçüsü kullanılmıştır
  • Kafiyeler Halk edebiyatındaki gibidir.
  • Nazım birimi dörtlüktür.
  • Halk edebiyatının nazım biçimlerinin yanı sıra Batı’dan alınan nazım biçimleri de kullanılmıştır.

Hikâye ve romanda;

  • Dil, son derece yalın ve anlaşılır bir dildir.
  • Konu olarak Türk insanının özellikleri, halkın sorunları, milli tarihimizin şanlı sayfaları işlenmiştir.
  • İlk defa bu dönemdeki eserlerde İstanbul dışına çıkılmış ve sanatçılar Anadolu’ya açılmıştır.
  • Türkçülük düşüncesi, millî kimliği uyandırma ve onun etrafında bir bilinç oluşturma düşüncesi temel bir ekseni oluşturmuştur.
  • Tarihe ve destanlara yönelme başlamıştır.
  • Yoksulluk, aile hayatı, ahlakî çöküntü vs. toplumsal konulara eğinilmiştir

Bkz: Milli Edebiyat Dönemi Genel Özellikleri

Başlıca Milli Edebiyat Dönemi Sanatçıları

Ömer Seyfettin (1884-1920)

  • Milli Edebiyat akımının ve modern Türk öykücülüğünün kurucularındandır.
  • 1911 ‘de Genç Kalemler dergisinde yayımladığı Yeni Lisan adlı makalesi, Milli Edebiyat’ın ortaya çıkış bildirisi olmuştur.
  • Milli edebiyatın, milli bir dille kurulabileceğini ileri sürmüş, konuşma dilinin yazı dili haline getirilmesine ön ayak olmuştur.
  • Türkçenin yabancı kelimelerden arındırılması ve Türkçenin kurallarının bu doğrultuda belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir.
  • Sanat anlayışı millet için sanat olarak ifade edilebilir.
  • Edebiyatı milli bilincin oluşması için bir araç olarak görmüştür.
  • Hikâyelerinde Türk milletini yüceltmiştir.
  • Taklitçiliği, yabancı hayranlığını ve kozmopolitliği şiddetle eleştirmiştir.
  • Edebiyatımızda Maupassant tarzı da denen olay öykücülüğünün en başarılı temsilcisidir.
  • Hikâyeleri teknik açıdan zayıftır.

Eserleri: Bomba, Beyaz Lâle, Yüksek Ökçeler, Falaka, İlk Düşen Ak, Gizli Mabet, Bahar ve Kelebekler, Diyet, Kaşağı, Nadan, Pembe İncili Kaftan (Hikâye), Efruz Bey (Uzun öykü-roman), Yalnız Efe (Roman, yarım kalmıştır.)

Bkz: Ömer Seyfettin Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Ziya Gökalp (1876- 1924)

  • Türkçülüğün Esasları adlı başyapıtında Türkçülüğü sistemleştirmiştir.
  • Bir edebiyat insanı olmaktan çok bir düşünürdür.
  • Şiiri, ileri sürdüğü düşünceleri daha etkili anlatma imkânı verdiği için kullanmıştır.
  • Hem aruz hem de hece veznini kullandığı şiirlerinde bazen divan bazen de Batılı nazım biçimlerini kullanmıştır. 1911’den sonra aruz veznini kullanmamıştır.
  • Şiirlerinde kullandığı dil, son derece açık ve anlaşılırdır.
  • Dil konusundaki düşüncelerini Lisan adlı şiirinde açıklamıştır.
  • Dünyadaki bütün Türklerin tek bayrak altında toplanması amacını gütmüştür. Bütün Türklerin ortak bir vatanı olması gerektiğini ve bunun adının da Turan olduğunu belirtmiştir.

Eserleri: Kızıl Elma, Altın Işık, Yeni Hayat (Şiir), Türkçülüğün Esasları, Türk Töresi, Türkleşmek-İslamlaşmak-Muasırlaşmak, Türk Medeniyeti Tarihi (Makale-inceleme), Malta Mektupları (Mektup)

Bkz: Ziya Gökalp Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Mehmet Emin Yurdakul (1869-1944)

  • Şiire Servet-i Fünun döneminde başlayan sanatçı milliyetçi-halkçı çizgideki bütün şiirlerini sade bir dille ve hece ölçüsüyle yazmıştır.
  • Konularını toplum dertlerinden, sosyal-epik hayat sahnelerinden almıştır.
  • Şiir tekniği bakımından çok güçlü olmayan şairin şiirleri his ve heyecan bakımından son derece kuvvetlidir.
  • Hece vezninin genel nazım birimi olan dörtlük geleneğinin dışına çıkarak üçlü, altılı, sekizli bentlerden oluşan şiirler yazmıştır.
  • Uyarıcı, öğretici ve milli his ağırlıklı şiirleri dolayısıyla Türk şairi, milli şair olarak anılmıştır.

Eserleri: Türkçe Şiirler, Türk Sazı, Ey Türk Uyan, Tan Sesleri, Ordunun Destanı, Zafer Yolunda, Aydın Kızları (Şiir)

Bkz: Mehmet Emin Yurdakul Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Mehmet Fuat Köprülü (1890-1966)

  • Edebiyat ve edebiyat tarihi ile ilgili önemli çalışmalar yapmıştır.
  • Bilimsel tarihçiliğin ilk örneklerini veren sanatçı, çeşitli uygarlıkların etkisinde kaldıkları için farklılık gösteren Türk boylarının edebiyatlarını bir bütün olarak ele almıştır.
  • Şairlerimiz ve şiirleri üzerine yaptığı tanıtma ve incelemelerini “Yeni Mecmua”da yayımlamıştır.
  • Özellikle edebiyat Tarihi konusunda yaptığı çalışmalarıyla tanınmıştır.
  • Teknik yönden çok başarılı sayılmayan çok sayıda şiiri de vardır.

Eserleri: Mektep Şiirleri (3 cilt, şiir), Hayat-ı Fikrîye, Bugünkü Edebiyat (Makale), Tevfik Fikret ve Ahlakı, Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar, Edebiyat Araştırmaları (İnceleme), Türk Edebiyatı Tarihi, Divan Edebiyatı Antolojisi, Türk Saz Şairleri (Edebiyat Tarihi- Antoloji)


Ali Canip Yöntem (1887-1967)

  • Sanat hayatına Fecr-i Âti topluluğunda başlamıştır.
  • İlk şiirlerinde klasik şiir geleneğine bağlıdır.
  • Selanik’te yayımlanan Hüsn ü Şiir adlı derginin başyazarlığını yaparken derginin adını ve içeriğini değiştirerek Genç Kalemler’e dönüştürmüş ve dergiyi şiir dergisi formatından kültür-edebiyat dergisi formatına dönüştürmüştür.
  • Genç Kalemlerde Yeni Lisan hareketini destekleyen yazılar, şiirler yazmıştır.
  • Şairliğinden çok edebiyat tarihi ve edebiyat araştırmalarıyla ön plana çıkmıştır.

Eserleri: Geçtiğimiz Yol, Savaş Türküleri, Kokulu Çam, İçel Dağlarından (Şiir) Ömer Seyfettin’in Hayatı ve Eserleri, Tük Edebiyatı Antolojisi, Ağaç-Orman Atasözleri ve Açıklamaları, Edebiyat (okul kitabı), Çocuklara Tabiat Hikâyeleri (Düzyazıları)

Bkz: Ali Canip Yöntem Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Aka Gündüz (1885-1958)

  • Genç Kalemler ve Selanik’te Çocuk Bahçesi dergilerindeki yazılarıyla tanınmaya başlamıştır.
  • Selanik, İstanbul, İzmir, Ankara ve Adana’da faaliyet gösteren otuz civarında dergi ve gazetede şiirleri ve yazıları yayımlanmıştır.
  • Edebiyatın pek çok türünde eserler veren sanatçı özellikle sade ve sıcak bir dille yazdığı realist romanlarıyla tanınmıştır.

Eserleri: Bozgun (Şiir), Dikmen Yıldızı, Odun Kokusu, İki Süngü Arasında, Üvey Ana, Yayla Kızı (Roman), Türk Kalbi, Bu Toprağın Kızları, Kurbağacık, Hayattan Hikâyeler (Hikâye), Muhterem Katil, Yarim Osman, Mavi Yıldırım (Tiyatro)

Halide Edip Adıvar (1884-1964)

  • Türk edebiyatının en ünlü kadın yazarlarından biridir.
  • Yunanlıların İzmir’e girmesi nedeniyle düzenlenen Fatih ve Sultanahmet mitinglerinde tarihi konuşmalar yapmıştır.
  • Kurtuluş Savaşı’nda onbaşı, çavuş ve başçavuş rütbeleriyle görev yapmıştır.
  • İlk eserlerinde kadın ve kadın sorunlarını işleyen Halide Edip, Türkçülük akımını benimsedikten sonra milli konulara yönelmiştir.
  • Romanlarında Türkçe kurallara aykırı ve pürüzlü bir dil kullanmıştır.
  • Roman tekniği bakımından çok başarılı değildir. Ancak işlediği konular, hareketli ve girişken kişiliği, onun çok tanımasını ve okunmasını sağlamıştır.

Eserleri: Seviye Talip, Raik’in Annesi, Handan, Yeni Turan, Mev’ud Hüküm, Ateşten Gömlek, Kalp Ağrısı, Vurun Kahpeye, Zeyno’nun Oğlu, Sinekli Yol, Yol Palas Cinayeti, Tatarcık, Sonsuz Panayır, Döner Ayna, Âkile Hanım Sokağı, Hayat Parçaları, Cıbıl Kız, Sevda Sokağı Komedyası, Çaresaz, Kızıl Hançerler (Roman), Harap Mabetler (Mensur Şiirler – Hikâyeler),  Dağa Çıkan Kurt (Nesirler- Hikâyeler), Mor Salkımlı Ev, Türk’ün Ateşle İmtihanı (Anı)

Bkz: Halide Edip Adıvar Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Yakup Kadri Karaosmanoğlu (1889-1974)

  • Sanat hayatına Fecr-i Âti topluluğuyla başlamıştır.
  • Mütareke döneminde yazdığı hikâye ve makaleleriyle Kurtuluş Savaşı’nı desteklemiştir.
  • Romanlarıyla Türk toplumunun Tanzimat’tan bu yana geçirdiği değişimleri, yaşadığı problem ve çalkantıları dile getirmiştir.
  • Gerek roman tekniği gerekse dili bakımından kuvvetli bir sanatçıdır.
  • Romanlarında sağlam bir gözlem yeteneği ve güçlü bir realizm görülür.
  • Kiralık Konak romanında üç neslin çatışmasını ve aile kurumunun yozlaşmasını, Nur Baba’da tekkelerin yozlaşmasını, Sodom ve Gomore’de Mütareke yıllarında toplumdan kopuk kitlelerin yozlaşmasını, Hüküm Gecesi’nde Meşrutiyet yıllarındaki siyasi çekişme ve çatışmaları, Yaban’da halk-aydın çatışmasını, Ankara ve Panorama romanlarında ise yeni kurulan Cumhuriyet’in gelişmesini ve siyasi çalkantıları ele almıştır.
  • Yakup Kadri’nin romanları tarihsel bir akış içinde ele alındığında bir nehir romanı dizisi oluşturmuştur.

Eserleri: Kiralık Konak, Nur Baba, Hüküm Gecesi, Sodom ve Gomore, Yaban, Ankara, Bir Sürgün, Panorama, Hep O şarkı (Roman), Bir Serencam, Rahmet, Milli Savaş Hikâyeleri (Hikâye), Erenlerin Bağından, Okun Ucundan (Mensur şiir)

Bkz: Yakup Kadri Karaosmanoğlu Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Reşat Nuri Güntekin (1889-1956)

  • Türk edebiyatının en sevilen roman ve hikâyecilerindendir.
  • Sanat hayatında I. Dünya Savaşı yıllarında küçük hikâye ve piyesler yazarak başlamıştır.
  • Maarif müfettişliği göreviyle Anadolu’yu gezen sanatçı, Anadolu’da yaşanan sosyal hayatı ve Anadolu insanını gözlemleme imkânı bulmuştur.
  • İlkin piyes olarak kaleme aldığı ama dönemin şartları sahnelemeye elverişli olmadığı için romana çevirdiği Çalıkuşu adlı eseriyle şöhreti yakalamıştır.
  • Türk romanının İstanbul’da kalmayıp tüm yurda yayılmasının ilk örneği kabul edilen Çalıkuşu sanatçının bu gözlemlerinin bir ürünüdür.
  • Bu gezilerle ilgili izlenimlerini sonradan Anadolu Notları adı altında yayımlamıştır.
  • 1927’den sonra yazdığı roman ve hikâyelerinde dini taassup, yanlış Batılılaşma, batıl inançlar vs konuları işlemiştir.
  • Güçlü bir gözlemciliğe dayanan realizmin çekici bir romantizmle karıştığı romanlarında içten bir üslup ve konuşma dilini kullanmıştır.

Eserleri: Çalıkuşu, Gizli El, Damga, Dudaktan Kalbe, Akşam Güneşi, Bir Kadın Düşmanı, Yeşil Gece, Acımak, Yaprak Dökümü, Kızılcık Dalları, Gökyüzü, Eski Hastalık, Ateş Gecesi, Değirmen, Miskinler Tekkesi, Son Sığınak, Kavak Yelleri (Roman), Tanrı Misafiri, Sönmüş Yıldızlar, Olağan İşler, Boyunduruk, Roçild Bey, Eski Ahbap (Hikâye) Anadolu Notları (Gezi), Balıkesir Muhasebecisi, Tanrıdağı Ziyafeti, Hançer, Eski Borç, Taş Parçası, İstiklal (Tiyatro)

Bkz: Reşat Nuri Güntekin Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Refik Halit Karay (1888-1965)refik halit karay

  • Sanat hayatına Fecr-i Âti topluluğunda başlamıştır.
  • Yazarlığının ilk dönemlerinde fıkra ve hikâye yazan Refik Halit, daha sonra roman yazarlığına geçmiştir.
  • Eserlerinde en dikkat çeken özelliği çok kuvvetli gözlem yeteneğidir.
  • Olayları ve karakterleri en ince noktasına kadar görmedeki başarısı gerçekten çok büyüktür.
  • Kişilerin iç dünyasını anlatmada dış dünyadaki kadar başarılı değildir. Bu sebeple eserlerinde canlı ve başarılı betimlemelere karşın, daha zayıf ruhsal çözümlemeler görülür.
  • İnsanların kurnaz, sinsi, menfaatçi yönlerini tespit ve tahlil etmede son derece başarılıdır. Bu tiplerin durumuyla alay etmesi sanatçının mizah yönünün gelişmesini sağlamıştır.
  • Eserlerinde kişileri kendi sosyal çevrelerinde kullandıkları dille konuşturmuştur.
  • Bazı eserlerinde Kirpi takma adını kullanmıştır.

Eserleri: Memleket Hikâyeleri, Gurbet Hikâyeleri (Hikâye), Sürgün, Nilgün, Çete, Bugünün Saraylısı, Kadınlar Tekkesi, İstanbul’un İç Yüzü, Anahtar, Bu Bizim Hayatımız, Yezid’in Kızı, Yer Altında Dünya Var, Karlı Dağdaki Ateş, Dört Yapraklı Yonca, Sonuncu Kadeh (Roman), Kirpinin Dedikleri, Sakın Aldanma İnanma Kanma, Guguklu Saat (Hiciv ve mizah yazıları) Tanıdıklarım, Ay Peşinde, Bir Avuç Saçma, İlk Adım, Makyajlı Kadın, Bir İçim Su, Tanrıya Şikâyet (Anı-fıkra-günce)

Bkz: Refik Halit Karay Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.