Milli Edebiyat Dönemi Öğretici Metinler

Millî Edebiyat Dönemi, genel yapısı itibarıyla toplum için sanat anlayışının ön plana çıktığı bir dönemdir. Edebî eserlerde dahi görülen öğreticilik kaygısının kaçınılmaz sonucu olarak öğretici metinlerin sayısında da bir atış görülmüştür. Sanatçılar, halka ulaşmak için makale ve fıkra türlerinde eserler kaleme almışlardır. Ayrıca dilde sadeleşme süreci boyunca ciddi polemikler yaşanmış bu durum da eleştiri türünün gelişmesini sağlamıştır. Kurtuluş Savaşı esnasında kamuoyu yaratmada gazete ve dergiler etkili olmuştur. Kısacası Millî Edebiyat Dönemi’nde öğretici metin türlerinde önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Millî Edebiyat Dönemi öğretici metinlerinin başlıca özellikleri şunlardır:

  • Bu dönemde öğretici metinler genellikle dergilerde yayımlanmıştır. Genç Kalemler, Türk Yurdu, Türk Derneği, Küçük Mecmua, Yeni Mecmua, Bilgi, Halka Doğru, Milli Tetebbular Mecmuası, Türk Sözü ve Dergâh bu dönemin önemli dergileridir.
  • Bu dönemde öğretici metinlerin en çok makale, sohbet, fıkra, eleştiri, söylev türlerinde yazıldığı görülür.
  • Meşrutiyet, Mütareke ve Millî Mücadele yıllarını kapsayan Millî Edebiyat Döneminde öğretici metinlerin konularını da bu yılların önemli olayları oluşturur.
  • Meşrutiyet’in ilanı, Türkçülük-milliyetçilik düşüncesi ve diğer fikir akımları, Balkan Savaşı, Birinci Dünya Savaşı, Çanakkale Savaşı, Osmanlının yıkılması ya da kurtarılması, İzmir’in ve İstanbul’un işgali, Anadolu’da başlatılan milli mücadele; millî edebiyat, vezinler, Türk dili, Türk tarihi, Türk kültürü, kadın hakları ve Türk kadınının sosyal hayattaki yeri, halkın sorunları dönemin öğretici metinlerinde en çok işlenen konulardır.
  • Bu dönemde öğretici metinlere örnek verilebilecek ürünler ortaya koymuş yazarlar arasında şu isimleri sayabiliriz:

Makale
Ziya Gökalp (Türkçülüğün Esasları)
Yusuf Akçura (Üç Tarz-ı Siyaset)
Mehmet Fuat Köprülü, Ömer Seyfettin (Yeni Lisan)
Yahya Kemal Beyatlı (Edebî Makaleler)

Fıkra
Refik Halit Karay
Orhan Seyfi Orhon
Halide Edip Adıvar
Ahmet Haşim
Ahmet Rasim
Falih Rıfkı Atay

Sohbet
Ahmet Rasim
Yahya Kemal Beyatlı (Tarih Musahabeleri)

Eleştiri
Ali Canip Yöntem (Mili Edebiyat Meselesi ve Cenap Bey’le Münakaşalarım)

Söylev
Hamdullah Suphi Tanrıöver

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.