Konuşma Dili – Yazı Dili

Her dilin konuşma dili ve yazı dili olmak üzere iki yönü vardır:

Konuşma Dili Nedir?

Günlük hayatta diğer insanlarla iletişim kurmak için konuşurken kullandığımız dil konuşma dilidir.

İnsanlar konuşurken dili daha doğal haliyle kullanır, bu nedenle sözcüklerin doğru sıralanıp sıralanmadığına, cümlelerin açık seçik olup olmadığına, dil bilgisi kurallarına uyulup uyulmadığına dikkat edilmez.

Konuşma dilinde vurgu ve ses tonu belirleyici olur. Konuşma dilinde bölgeler ve yöreler arasında farklılık gözlemlenir. Konuşma dilindeki bölgesel farklılıklardan “ağız”lar ortaya çıkar. Ayrıca bir dil; coğrafi, tarihi ve toplumsal nedenlerle farklılıklar gösterip ana dilden ayrılabilir. Bu ayrılma yazı dilini de etkiler, şiveler ve lehçeler ortaya çıkar.



Yazı Dili Nedir?

Bir ülkede kullanılan şive ve ağızlar içinden yaygınlaşıp egemen olan ortak dilin yazışmalarda kullanılması, bilim ve sanat yapıtlarının bu ortak dille yazılması sonucu ortaya çıkan dil, yazı dilidir. Bir başka deyişle yazılı ürünlerde kullanılan dildir.

Günümüz Türkçesinde “İstanbul ağzı” hem ortak dil, hem de yazı dilidir. Genel olarak “yazı dili” ve “edebi dil” kavramları eş anlamlı olarak kullanılmaktadır.“Türk yazı dili” dendiğinde, ilk yazılı ürünleri 8. yüzyıla dayanan, Orta Asya’da ve Anadolu’da başlayıp günümüze kadar uzanan, sayısız yapıt bırakmış bir dil anlaşılır. Türkler tarihleri boyunca değişik yazılar (alfabeler) kullanmış, bu alfabelerin dayandığı kül-türlere bağlı olarak Türk yazı dili de değişiklikler geçirmiştir.

Türkler, tarih boyunca yazı dillerinde Göktürk, Uygur, Arap, Kiril ve Latin alfabelerini ağırlıklı olarak kullanmışlardır. Ayrıca Sogd, Mani, Brahmi, Rum ve Slav alfabelerini de kısmen kullanmışlardır.

Bkz: Türklerin Kullandığı Alfabeler

Konuşma Dili ve Yazı Dili Arasındaki Farklar

Konuşma Dilinin Özellikleri

  • Bir ülkede birden fazla konuşma dili vardır.
  • Konuşma dili doğaldır.
  • Konuşma dilinin kesin kuralları yoktur.
  • Konuşma dilinin kullanımı bölgeseldir.
  • Konuşma dili bölgelere göre değişkenlik gösterir.
  • Sözlü olduğu için kalıcı değildir.

Yazı Dilinin Özellikleri

  • Her ülkenin ortak tek yazı dili vardır.
  • Yazı dili yapma bir dildir.
  • Yazı dili belirli dil bilgisi kurallarına bağlıdır.
  • Yazı dilinin kullanım sahası daha geniştir.
  • Bütün bir ülkenin ortak dilidir.
  • Bir ülkenin kültür ve edebiyat dili olduğu için kalıcıdır.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.