Kaygusuz Abdal Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Hayatı

Kaygusuz Abdal, 15. yüzyılda yaşamış bir tasavvuf şairidir. Antalya Beyliğine bağlı Alanya sancağında dünyaya gelmiştir. Asıl adı Gaybi’dir. Alanya sancak beyinin oğludur. Sultan İkinci Murat devrinde yaşamış; uzun müddet Anadolu’da, Rumeli’de dolaşmıştır. Kaygusuz Abdal’ın hayatının detayları hakkında elimizde sadece menkıbeler vardır. Menkıbeye göre, dönemin önemli pirlerinden, Abdal Musa’ya müritlik ve halifelik yapmıştır. Kaygusuz adını ve abdallık unvanını da kendisine Abdal Musa vermiştir. Menkıbeye Babası bu durumdan hoşlanmamış ve Abdal Musa’yı öldürtmeye çalışmıştır. Abdal Musa çeşitli kerametler göstererek sancak beyinin adamlarından kurtulmuş, bu durumu gören bey de oğlunun Abdal Musa’nın yanında kalmasına müsaade etmiştir. Kaygusuz Abdal, Hicaz’a ve Mısır’a gitmiş ve büyük bir ihtimale göre Mısır’da ölmüştür.

Edebi Kişiliği

  • 15.yüzyıl tasavvuf şairlerindendir.
  • Bektaşi’dir. Mısır’da bulunduğu yıllarda Bektaşi tarikatının Mısır’da yayılmasını sağlamıştır.  Alevi- Bektaşi halk şiirinin kuruluşunun öncüsü olmuştur.
  • Kimi şiirlerinde “Sarayi” mahlasını kullanmıştır.
  • Şiirlerinde Yunus Emre’nin etkileri görülür. Kimi şiirlerini Yunus’un şiirlerinden ayırmak oldukça güçtür.
  • Şiirlerinde samimiyet, güçlü bir lirizm, zekâ ve derin bir heyecan göze çarpar.
  • Hem hece ölçüsünü hem de aruz ölçüsünü kullanmıştır.
  • Kaba sofuluğu üstü kapalı söyleyişlerle alaya almış ve şathiye türünün gelişmesinde etkili olmuştur.
  • Çoğu şiirinde mizahla yergi karışımı bir hava vardır.
  • Bazı şiirlerinde mertlik, kahramanlık şiirlerini anımsatan destansı bir söyleyişe yer vermiştir.
  • Şiirlerinin dilinde dikkate değer ve çekici bir sadelik görülür.
  • Folklorumuzdan tekerlemelerden yararlanmıştır. Dili halkın anlayabileceği yalın bir Türkçedir. Bektaşi kavramlarını da kullanmıştır.

Eserleri

Şiir

Divan
Yaşnâme (Hece ölçüsüyle yazdığı dörtlüklerdir)
Dolapnâme (Mesnevi)
Gevhernâme (Mesnevi)

Nesir

Risale-i Baba Kaygusuz
Budalaname (En önemli eseridir. Allah yoluna giren Abdalların kitabıdır. 5 bölüm olarak yazılmıştır)

Şathiye

Yücelerden yüce gördüm erbabsın sen koca Tanrı
Alim okur kelam ile sen okursun hece Tanrı

Erliği ile anılır filan oğlu filan deyü
Anan yoktur atan yoktur sen benzersin piçe Tanrı

Kıldan köprü yaratmışsın gelsin kulum geçsün deyü
Hele biz şöyle duralım yiğit isen geç e Tanrı

Garib kulun yaratmışsın derde mihnete katmışsın
Anı aleme atmışsın sen çıkmışsın uca Tanrı

Kaygusuz Abdal yaradan gel içegör şu cür’adan
Kaldır perdeyi aradan gezelim bilece Tanrı



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.