İtalyan Edebiyatı Genel Özellikleri, Temsilcileri

“İtalyan edebiyatı”nın oluşmasında en büyük pay Dante’nindir. Dante, yalnız İtalyan edebiyatının değil, dünya edebiyatının da önemli şairlerdendir. Hümanizmin oluşmasında Dante’nin katkısı göz ardı edilemez. Hümanizm İtalya’dan öteki toplumlara yayılmıştır.

Hümanizmden sonra bir başka önemli hareket olan Rönesans da İtalya’da ortaya çıkmıştır. Aydınlanma çağı, Yeni Çağ olarak da kabul edilen Rönesans, Avrupa’da düşünce, sanat ve bilim alanında önemli değişiklikler yapmıştır. Daha sonra İtalyan edebiyatı, hareketliliğini Fransız edebiyatına bırakır. Denemeleriyle Montaigne, şiirleriyle Ronsard, ilk roman denemeleriyle Rabelais, Fransız edebiyatının Batı edebiyatında etkin bir rol üstleneceğini haber verir gibidir. Özellikle Fransa’daki edebiyat toplulukları, 17. yüzyıldan itibaren sanat akımlarının ortaya çıkmasında etkin bir rol oynamıştır.

Öncü Hümanistler

İtalyanca, Latincenin bir lehçesi olarak varlığını sürdürmüş ve 13. yy.dan itibaren bir edebiyat dili haline gelmiştir. 13. yüzyıl sonlarından itibaren Eski Yunan ve Latin Edebiyatı’nı örnek alan ve “ideal insan” arayışına giren sanatçılar yetişmiştir. Bu sanatçılara “hümanist” denmiştir.

Hümanizm, felsefede “bütün insanları kardeş sayan; din, dil, ırk farkı gözetmeksizin herkesi seven, kucaklayan anlayış” olarak tanımlanır.

Hümanizm, kilise ve devlet baskısına dayanan Orta Çağ zihniyetinine karşı çıkmış, eski Grek ve Latin kültürüne yöneliş olarak belirmiştir. Hümanistler, Hristiyanlığın görüşlerine karşı çıkmış, “antik dönem” eserlerine büyük hayranlık duymuşlardır. Hümanistler, üslup ve biçime çok önem vermiş, “Antik Çağ”ın dünya görüşünün konularını taklit etmişlerdir.

Önce İtalya’da ortaya çıkmış, kısa zamanda İspanya, Portekiz, Fransa, İngiltere ve Almanya’ya yayılmıştır. Hümanizm, daha sonra yaygınlaşarak 15 ve 16. yüzyılda etkili olan Rönesans Dönemi’ini oluşturmuştur.


İtalyan Edebiyatı Temsilcileri

Dante (1265-1321)

  • İtalyancayı yazı dili yaparak İtalyan edebiyatının kurucusu olmuştur.
  • Zengin ve soylu bir aileden gelen sanatçı, Beatrice adında bir kıza âşık olmuş, bu aşk onun eserlerinin başlıca teması olmuştur.
  • Beşeri ve ilahi aşkı idealleştirerek Beatrice’in şahsında yaşamak istemiş ancak, sevdiği kız başkasıyla evlenmiştir.
  • Rönesans’ı başlatanlardan biri olup Aristo felsefesini benimsemiş, insanların akıl ve din yoluyla mutlu olacağını ileri sürmüştür.
  • Yapıtlarında insanla toplum arasındaki bağı göstermeye çalışmıştır.
  • En önemli eseri, terzarima biçimiyle yazdığı “İlahi Komedya” (Diviana Commedia)dır. Yazar, bu eserinde Sümerlerin Gılgamış Destanı’ndan esinlenmiştir. “Cennet, Cehennem ve Araf” olmak üzere üç bölümden oluşan eserde ölümden sonraki hayat anlatılmıştır.

Petrarca (1304-1374)

  • Latince ve İtalyanca şiirler yazmış, özellikle lirik şiirleriyle tanınmıştır.
  • Karşılık bulamasa da Laura adlı kızı çok sevmiş, bu uğurda seyahatlere çıkmıştır.
  • Dante’nin etkisinde kalmış; sone, terzarima, balad gibi nazım şekillerini çok kullanmıştır.
  • Aşkın her türlü görünüşü üzerinde durmuş, İtalyanca şiirlerini “Türküler” (Cazoniere) adlı kitabında toplamıştır.

Boccacio (1313-1375)

  • Dünya edebiyatında, “küçük öykü” türünün ilk örneği sayılan Decameron adlı yapıtıyla tanınmıştır.
  • Yazar “Decameron”da veba salgınından kaçan on kişinin kentten uzak bir kır evinde anlattığı yüz hikâyeye yer vermiştir. 1348’de Avrupa’da büyük bir veba salgını başlar. Salgın boyunca tanık olduğu olaylardan etkilenen yazar, 1348’de başlayıp 1351’de tamamladığı hikâyelerinde salgın günlerinin Floransa’sını anlatır. Yedisi kadın üçü erkekten oluşan on kişinin, on gün boyunca birbirlerine anlattığı öykülerin konusu, mutluluk, kadın–erkek ilişkileri, gönül yaraları, yerinde verilen yanıtlar, çıkar peşinde koşan din adamlarıdır.

Ariosto (1474-1533)

  • Rönesans dönemi edebiyatının önemli sanatçılarındandır.
  • Hristiyan ve Müslümanlar arasındaki savaşları anlatan Çılgın Orlando adlı yapay destanıyla tanınmıştır. Destanda karşılık bulamayan aşkı yüzünden çılgına dönen Roland’ın, sevgilisi Angelica’nın peşinden koşması ve yitirdiği aklını mehtapta yeniden kazanması anlatılır.

Machiavelli (1469-1527)

  • İtalyan Rönesans dönemi devlet adamı, yazar, şair ve filozofudur.
  • Yergi, komedi ve hikâye türündeki eserleriyle tanınmıştır.
  • Adamotu adlı komedisi Rönesans Dönemi’nin önemli eserlerindendir.
  • Diğer bir eseri ise tarihten ve yaşadığı günlerden örnekler vererek hükümdarlara öğüt verdiği “Hükümdar”dır. Sanatçı bu eserinde iyi bir İtalyan hükümdarının nasıl olması gerektiğini anlatır. Ona göre yalan ve hileye başvurmak dahil, amaca ulaşmak için her yol kullanılabilir. Devletin yüksek amaçları birey hukukunun üstünde olmalıdır.

Tasso (1544-1595)

  • Rönesans döneminde destan türünün en başarılı sanatçılarındandır.
  • Eserlerinin konularını Orta Çağ’dan almış, ancak biçim bakımından Homeros’u taklit etmiştir.
  • Birinci Haçlı Seferi’nde Kudüs’ün Müslümanlardan geri alınışını anlatan “Kurtarılmış Kudüs” adlı yapay destanıyla ünlüdür.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.