Hayali Bey Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

hayali beyHayatı

Hayali Bey, 16. yüzyıl divan edebiyatı şairlerindendir. Asıl adı Mehmet olan sanatçı, Vardar’ın Yenice bölgesinde dünyaya gelmiştir. Genç yaşta şiire ilgi duymaya başlamış, memleketinde Haydari Şeyhi, Baba Ali Mest’in müridi olarak ilk tasavvuf eğitimini bu zattan almıştır. Tekke hayatının gereği olarak bir süre avare bir hayat sürdükten sonra şeyhi ile beraber İstanbul’ gelmiştir. İstanbul’da devrin ileri gelenleri ile tanışmış, Kanuni Sultan Süleyman’ın gözüne girmeyi başarmıştır. Sarayla yakınlaştıktan sonra daha sakin bir hayat sürmeye başlamıştır. Hayali’nin, daha çok, bir bekar hayatı yaşadığı ve bu yüzden kendisine Bekar Memi denildiği bilinir. Hayatının sonlarında kendisine Kanuni Sultan Süleyman tarafından bir sancak ve Bey unvanı verilen Hayali 1556 yılında Edirne’de ölmüştür.

Bkz: Divan Edebiyatı Şairleri



Edebi Kişiliği

  • 16. yüzyıl Divan Edebiyatı temsilcilerinden olan Hayali Bey, Düzenli bir öğrenim görmemiştir. Haydarî şeyhi Ali Mest-i Acemî’ye bağlanarak tasavvuf kültürünü geliştirmiş olan Hayalî, devlet erkânından himaye görmüştür.
  • Hiçbir zaman makam mevki düşünmemiş, derbederliği ve cömertliği yüzünden malını mülkünü dağıtmış, şiirlerini bile derli toplu biçimde elinde tutamamıştır.
  • Gazelleriyle zamanının büyük şairleri arasında yer almıştır.
  • Baki’den sonra, Anadolu sahasında kendi devrinin en üstün şairi kabul edilmiştir. Söyleyiş kudreti bakımından Baki ile kıyaslanan şairi ondan ayıran en önemli özelliği, şiirlerinde tasavvufu işlemiş olmasıdır.
  • Şiirlerinde parlak, ince hayaller, yeni buluşlar, renkli tasvirler, ince bir söyleyiş vardır. Hayali’nin en büyük özelliği rindane bakış açısı ve gururudur. Tasavvufi şiirlerinde bile kalenderlik gözlenir.
  • Bazı şiirlerinde Rumeli Türkçesi özellikleri ve yine Rumeli şiirlerinde görülen samimi, hatta laubali fakat mağrur bir eda vardır.
  • Bağdat’ta Fuzuli ile görüşme fırsatı bulmuştur. Kimi şiirlerinde Fuzuli’nin etkisi hissedilmektedir.
  • Hayali, kendi sanat kudretine inanmış, hatta kendisini Selman gibi, Hafız gibi, Cami gibi İran şairleriyle aynı ayarda gördüğünü söylemekten çekinmemiş bir sanatkardır.
  • Hayali Bey’in tek eseri, sadece gazeller ve kasidelerden oluşan “Divan”ıdır. Bu eser, Prof. Ali Nihat Tarlan tarafından incelenerek yayımlanmıştır.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.