Halk Hikâyesi Nedir? Halk Hikâyelerinin Özellikleri Nelerdir?

Destanlardan sonra ortaya çıkan, temelde destanların farklı şekillerde yansımalarının birer örneği olan halk hikâyeleri, destanla hikâye (roman) arasında bir geçiş süreci olan eserlerdir.Destanların tümüyle manzum (şiir) oluşu, halk hikâyelerine de yansımış, özellikle halk hikâyelerinin “döşeme ve soylama (söyleme)” bölümleri ölçülü ve uyaklı parçalardan oluşmuştur. Ancak zaman içinde halk hikâyelerindeki şiir olan bölümler azalmış, yerini düzyazıya bırakmıştır.

Halk hikâyeleri ana hatlarıyla dört kaynaktan beslenmiştir:

➢ Türk destan geleneğini sürdüren halk hikâyeleri: (Dede Korkut Hikâyeleri)
➢ Yaşamış veya yaşadığına inanılan saz şairlerinin (âşık) hayatları etrafında oluşmuş halk hikâyeleri: (Aşık Garip, Emrah ile Selvihan)
➢ Dinî ve millî olaylar ve bunlara dayalı kahramanlıkları anlatan halk hikâyeleri: (Kesikbaş Hikâyesi, Battal Gazi, Köroğlu, Güvercin Hikâyesi)
➢ Anadolu coğrafyasında yaşanmış gerçek bir olayı anlatan halk hikâyeleri: (Salman Bey Hikâyesi, İlbeyoğlu Hikâyesi)

Halk Hikâyelerinin Genel Özellikleri

• Halk hikâyelerinde genel olarak aşk ve kahramanlık konuları işlenir.
• Bireylerin ve toplumun yaşamı halk hikâyelerine yansır. Hikâyeler, ortaya çıktıkları dönemin siyasî, kültürel ve toplumsal özelliklerinden izler taşır.
• Âşık adı verilen ozanlar tarafından saz eşliğinde ya da meddah adı verilen birikimli ve yetenekli kişiler tarafından anlatılır. Anlatıcıların az çok kültürlü kişiler oldukları ve dağarcıklarında çok sayıda halk hikâyesi bulunduğu söylenebilir.
• Sözlü geleneğe dayandığı için özü değişmese de anlatıcının yeteneklerine, çağın koşullarına ve anlatıldığı yöreye göre çeşitli değişiklikler gösterebilir.
• Halk hikâyeleri kulaktan kulağa aktarılarak varlığını sürdüren anonim ürünlerdir.
• Halk hikâyelerinin içinde efsane, bilmece, deyim, atasözü ve masal örneklerine de rastlanır.
• Halk hikâyelerinde ağırlıklı olarak aşk konusu işlenir. Hikâye ayrılık ve ölümle biter. Sayıca az da olsa mutlu biten hikâye örnekleri vardır.
• Halk hikâyelerindeki temel çatışma, düşman bir milletle değil, toplumdaki sınıflar ve bireyler arasındadır.
• Destanlardaki olağanüstülükler halk hikâyelerinde iyice azalmıştır. Olay, çevre ve kişiler gerçeğe oldukça yakındır. Yalnızca ana kahramanda sınırlı da olsa bazı olağanüstü nitelikler bulunur. Çeşitli mucizeler ve kerametler halk hikâyelerinde yer alan olağanüstü durumlardır.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.