Günlük Yazı Türü ve Özellikleri, Örnekleri, Yazarları

Bir kişinin gün içinde yaşadıklarını türlü ayrıntılarla yansıttığı yazı türüne günlük ya da günce adı verilir. Günlük yazarı günlüğüne istediğini yazmakta özgürdür; ancak çoğu yazar, günlüğünde iç dünyasını konu edinir; kendi duygu, düşünce, hayal ve isteklerinden söz eder.

Günlük Türünün Özellikleri

  • Günlükler, günü gününe yazılır ve yazıldığı günün tarihi yazının başında, sağ köşede belirtilir.
  • Gerçeğe bağlılık, içtenlik, doğallık gibi özellikler günlüğün değerini belirler. Özellikle yazarın kendisinden, sevdiği kişilerden söz ederken açık sözlü olması, gerçekleri gizlemeden bütün çıplaklığıyla yansıtması, iç dünyasını doğrusuyla yanlışıyla çekinmeden sergilemesi günlüğü çekici kılar.
  • Günce yazarı, günlüğünü okunmak amacıyla yazmaz. Anlatımdaki içtenlik ve doğallık da zaten bu tutumun bir sonucudur. Günlüklerin, yazarının ölümünden sonra yayımlanması da yine yazarın aynı tutumundan kaynaklanır.
  • Yayımlanmak amacıyla yazılan günlükler de vardır. Bunlar genellikle dışa dönük günlüklerdir. Bu tür günlüklerde yazar kendisinden, iç dünyasından söz etmez.
  • Günce yazmak, yazma becerisi kazandıran bir uğraşıdır.
  • Edebiyatımızda günlüklerin yerine önceleri “ruzname” adı kullanılmıştır.
  • Batı’da sanatçılardan politikacılara, askerlerden din adamlarına pek çok ünlü kişi, günlükler tutmuş; bunların çoğu kitap olarak yayımlanmıştır. Bizim edebiyatımızda ise günlük türü pek gelişmemiştir. Divan edebiyatı döneminde olayların günü gününe tutulduğu vakayinameler daha çok tarih niteliği taşımaktadır.

Edebiyatımızdaki Önemli Günlük Örnekleri

Edebiyatımızın ilk günce örneği Tanzimat Dönemi’nde verilmiştir. Direktör Ali Bey’in “Seyahat Jurnali” isimli eseri ilk günlük örneği kabul edilmektedir. Ancak bu eser günlük ile gezi yazısı arasında bir türdür. Edebiyatımızın bu türdeki ilk ciddi eserini ise “Ruzname” isimli eseriyle Ömer Seyfettin vermiştir. Diğer önemli günlükler ise şunlardır:

Günce → Nurullah Ataç
Günlük → Salah Birsel
El Yazılarına Vuruyor Güneş → İlhan Berk
Günler → Cemal Süreya
Başıbozuk Günceler → Ece Ayhan
Yeryüzü Korkusu → Oktay Akbal
Yolculuk Defteri  → Falih Rıfkı Atay
Gündökümleri → Tomris Uyar
Jurnal → Cemil Meriç
Günlük  → Oğuz Atay
Yaşamak  → Cahit Zarifoğlu
Bir Defterden → Melih Cevdet Anday
Damla Damla Günler → Adalet Ağaoğlu

Günlük ile Anı Arasındaki Farklar Nelerdir?

Günce ile anı türleri sık sık karıştırılmaktadır. Bu iki tür arasında iki temel fark vardır. Şimdi günce ile anı arasındaki farkları görelim.

  • Günlükler günü gününe yazılır. Anılar ise olayın yaşanmasının üstünden belli bir zaman geçtikten sonra yazar tarafından kaleme alınır.
  • Günlükler, sadece yazan kişi tarafından okunmak için yazılır. Anıların yazılış amacı ise başkalarının okumasıdır.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.