Edebiyatta Çatışma Nedir?

Çatışma, olay çevresinde gelişen metinlerde karşımıza sıkça çıkan bir kavramdır. Bu yazımızda “edebiyatta çatışma nedir” sorusunu örneklerle açıklayacağız.

Çatışmanın temel anlamları zıtlık ya da karşıtlıktır. Edebiyatta çatışma ise bir edebi eserde birbirine karşıt unsurların bir arada kullanılması durumuna verilen isimdir. Roman, tiyatro, hikâye, masal gibi anlatmaya bağlı metinlerin oluşturulmasında başvurulan önemli unsurların başında gelir. Bu tür eserlerin temel çerçevesini zıtlıkların oluşturduğunu söylemek dahi yanlış olmaz. Eserdeki kahramanların karşıt tavırları, duruşları; birbiriyle tezat teşkil eden mekanların birlikte kullanılması bu tür eserlerin değerini artırır. Eserdeki zıt unsurlar, karşıt tipler sayesinde, yazar anlatmak istediklerini daha etkili biçimde okuyucuya sunar.

Edebiyatta Çatışma Örnekleri

Türk romancılığının usta isimlerinden Halit Ziya Uşaklıgil’in “Mai ve Siyah” isimli eserinde yer alan iki tip olan Ahmet Cemil ve Raci’nin zıt karakterleri, eserin esprisini güçlendirmekte, romandaki gerilimi yükseltmektedir.

Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun “Yaban” isimli romanı ise baştan sonra köylü-aydın çatışması üstüne kuruludur. Yazar köy ile ilgili fikirlerini bu karşıtlık üzerinden okuyucuya sunmaktadır.

Halide Edip Adıvar’ın “Sinekli Bakkal”ında kenar mahalle ile saray arasındaki zıtlık roman adeta güç katmaktadır.

Peyami Safa’nın “Yalnızız” isimli eserinde de Samim ve Besim karakterleri arasında yaşanan gerilim, yazarın vermek istediği mesajı kolaylaştırır. Bu eserde göze çarpan bir diğer unsur ise madde-ruh çatışmasıdır. Yine aynı yazarın ünlü “Fatih Harbiye”sinde roman kahramanı Neriman iki erkek arasında kalmıştır. Neriman, çocukluğundan beri gönül verdiği Şinasi ile Macit arasında gidip gelir. Derin çatışmalar sonucunda Şinasi ve onun temsil ettiği Doğu medeniyetinden yana karar alır.

Tarık Buğra’nın “Küçük Ağa” isimli romanın ana karakteri olan İstanbullu Hoca, kendisini yetiştiren medrese geleneğine ve padişaha derinden bağlıdır. Ancak Millî Mücadele de ona gittikçe sıcak gelmeye başlar. Derin çatışmalar yaşayan İstanbullu Hoca, romanın sonunda Millî Mücadele saflarına katılır.

Modern Türk hikayeciliğinin sayılı isimlerinden olan Rasim Özdenören’in hikayelerinde gelenek ile modernizm çatışması sıkça işlenmiştir.

Masal türünde yazılan eserler ise başlı başına çatışmalardan meydana gelir. Her masalda iyi ve kötü kişiler bulunur ve bu kişilerin eser boyu çatışması sağlanır.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.