Düşsel (Fantastik) Anlatım Nedir?

Düşsel anlatım (fantastik anlatım), Düş ya da rüya uyurken zihinde beliren olayların, düşüncelerin bütününe verilen isimdir. Düş kelimesi gerçekte olmayan şeyler, imgeler için de kullanılır. Gerçekleşmesi istenen şeyler, umutlar için de düş kelimesi kullanılır. Bu yüzden düşsel ya da fantastik anlatım, gerçek olmayan, hayali anlatım demektir. Düşsel anlatım, masallarda, korku romanlarında, bilim kurgu romanlarda ve filmlerde sıkça kullanılan bir anlatım biçimidir. Hüseyin Nihal Atsız’ın “Ruh Adam” ve Ahmet Bican Ercilesun’un “2BA Beden Beyin Akımı” isimli romanları edebiyatımızın önemli fantastik eserlerindendir. Dünya edebiyatında ise Harry Potter, Yüzüklerin Efendisi gibi romanlar fantastik özellikler taşımaktadır.

Düşsel Anlatımın Özellikleri Nelerdir?

  • Düşsel anlatımda konu; olağanüstü ve fantastik özelliklere sahip, hayal ürünüdür. Düşsel anlatımlı metinler, bu noktada diğer edebi türlerden ayrılır. Düşsel anlatım hayalden yararlanmaz, tamamen hayale dayanır.
  • Bu anlatım türüyle oluşturulan metinleri, düşsel olmayan kurmaca metinlerden ayıran en önemli fark, temelinde olağanüstü varlık, mekan, kişi, durum ve olayların bulunmasıdır. Bu tür metinlerde insana ve dış dünyaya özgü bütün gerçekler görmezden gelinerek gerçek dışı bir dünya kurgulanır.
  • Fantastik anlatım, sınırsız ve sonsuz bir hayal gücüyle oluşturulur. Gerçek dünyanın olmazları, imkansızları,
    gerçek dışılıkları; bu anlatım türüyle oluşturulan metinlerde birer gerçeğe dönüşür.
  • Fantastik metinlerde; mitolojisi, coğrafyası, tarihi, ırkları, kültürü vb. ile gerçekte var olmayan, var olması da
    mümkün olmayan düşsel bir dünya yaratılır. Bu dünyada, isimlerin gerçek dünyadaki isimlere benzemesi, bu
    dünyanın iyileri ve kötülerinin gerçek dünyadaki herhangi bir milletten seçilmesi zorunluluğu yoktur.
  • Fantastik metinlerde ise cinler, goblinler, kurtadamlar, vampirler, tekboynuzlar, sihirli prensesler, uçan süpürgeleriyle bir yerden başka bir yere anında uçabilen cadılar, yaptıkları büyülerle her şeyi değiştirebilen büyücüler görülebilir.

Düşsel Anlatımın diğer anlatım türleriyle karşılaştırılması

Benzerlikleri

Her iki anlatımda da yapıyı meydana getiren ögeler (kişi, zaman, mekan ve olay örgüsü) aynıdır.

Farklılıkları

  • Düşsel anlatımda konu: olağanüstü ve  fantastik özelliklere sahip hayal ürünüdür.
    Düşsel olmayan anlatımda: Konu yaşanmış ya da yaşanabilir olmalıdır. Günlük yaşama ait unsurlar konu olabilir.
  • Düşsel anlatımda: Tema hayali unsurlardan oluşur.
    Düşsel olmayan anlatımda: Tema konuyla ilgili olarak günlük yaşama ait, yaşanabilir özelliktedir.
  • Düşsel anlatımda: Zaman belirli ya da belirsizdir. Bazen zaman ötesi nitelikler taşır.
    Düşsel olmayan anlatımda: Zaman belirli ya da belirsizdir. İçinde bulunduğumuz zamanın özelliklerine sahiptir.
  • Düşsel anlatımda: Mekân olağanüstü, düşsel ögelerden oluşmuş olabilir. Mekân günlük yaşamda karşılaşamayacağımız niteliktedir.
    Düşsel olmayan anlatımda: Mekân, olağanüstü düşsel ögelerden uzak sıradan, günlük yaşamda karşılaşacağımız mekânlardır.
  • Düşsel anlatımda: Kişiler çoğu zaman gerçekten uzak kişilerdir. Olağanüstü nitelikte olabilirler.
    Düşsel olmayan anlatımda: Kişiler gerçekte olabilecek, sıradan, günlük yaşamda karşılaşabileceğimiz kişilerdir.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.