Divan-ı Hikmet

Divan-ı HikmetDivan-ı Hikmet, 12. yüzyılda ilk mutasavvıf şair, Hoca Ahmet Yesevi tarafından söylenen şiirlerin daha sonra derlenmesiyle oluşmuş bir geçiş dönemi eseridir. “Hikmetler Kitabı” anlamına gelmektedir. Ahmet Yesevi, şiirlerine onları aynı biçimsel özellikleri taşıyan şiirlerden ayırmak için hikmet adını vermiştir. Bu hikmetler, Divan-ı Hikmet adı altında toplanmıştır. Şair bu hikmetlerle müritlerine dervişliğin kurallarını öğretmeye çalışmıştır. Ahmet Yesevi, sonraki yüzyıllarda birçok tarikatın kurulmasına da kaynaklık eden “Yesevî tarikatı”nı kurmuştur. Bu, Türk dünyasındaki ilk tarikat, Ahmet Yesevi de ilk tarikat kurucusudur.

Divan-ı Hikmet’in Özellikleri

  • Divan-ı Hikmet, Yesevi’nin bizzat kendisi tarafından yazılmış değildir. Ölümünden sonra Yesevi’nin izinden gidenler tarafından yazılmıştır. Bu yüzden kitapta Yesevi’ye ait olmayan şiirlerin olma ihtimali çok kuvvetlidir.
  • Sanat kaygısı taşımadan söylenen, lirizm yönü zayıf olan hikmetler; İslamiyet’i ve tasavvufu yaymak amacıyla yazıldığı için tasavvuf (tekke) şiirinin de ilk örnekleri sayılır.
  • Hikmetler, dinî içerikli şiirlerdir. Bu şiirler, Anadolu sahasında ortaya çıkan “ilahi”nin ilk örnekleridir.
  • Manzumelerde Hz. Muhammed’in hayatı ve mucizeleri, İslam menkıbeleri, dervişliğin faziletleri, ilahi aşk, cennet ve ibadet gibi dinî konuların ele alındığı ahlaki, tasavvufi, didaktik bir eserdir.
  • Hikmetler, Türk edebiyatında benzeri az görülmüş bir etki yaratmıştır. Hoca Ahmet Yesevi’nin hem düşüncesi hem de şiirlerindeki anlayış yüzyıllar boyu devam etmiş, Hacı Bektaşi Veliler, Yunus Emreler bu anlayıştan ilham almıştır.
  • Hikmetler, hece ölçüsünün 7’li ve 12’li kalıbıyla koşma nazım şekliyle ve dörtlükler halinde yazılmıştır. Ayrıca gazel ve mesnevi nazım şekliyle, aruz ölçüsüyle yazılan bazı hikmetler de vardır. Bu durum, “İslamiyet’e geçiş dönemi”nin bir özelliğidir.
  • Hikmetlerde daha çok yarım kafiye kullanılmıştır.
  • Şiirler, biçim yönünden İslamiyet öncesi sözlü edebiyat ürünü olan koşukların devamı; dinî içerikli olduğu için de dinî – tasavvufi şiir geleneğinin başlangıcı sayılır.
  • Divan-ı Hikmet, Hakaniye Türkçesiyle yazılmıştır, eserin dili sadedir. Dili sade olduğu için halkın anlaması kolay olmuş, böylece Yesevi dini mesajları çok kolay verebilmiştir.

Divan-ı Hikmet Soru Cevap

Divan-ı Hikmet’in yazarı kimdir?

Hoca Ahmet Yesevi

Divan-ı Hikmet ne zaman yazılmıştır?

Ahmet Yesevi on ikinci yüzyılda yaşamıştır. Yesevi’nin hikmetleri ise onun ölümünün ardından müritleri tarafından derlenmiştir.

Divan-ı Hikmet’in nazım birimi nedir?

Bu eser dörtlükler halinde yazılmıştır. Çok az da olsa beyitlere rastlanır.

Divan-ı Hikmet’in ölçüsü nedir?

Bu eserde genellikle 7’li ve 12’li hece ölçüsü kullanılmıştır. Ancak kimi bölümlerde aruza da yer verilmiştir.

Divan-ı Hikmet’in konusu nedir?

Bu eser dini-tasavvufi nitelikler taşımaktadır. Allah aşkı ve peygamber sevgisi gibi konular işlenmiştir.

Divan-ı Hikmet’in önemi nedir?

Bu eser Türk tasavvuf edebiyatının ilk örneği kabul edilir.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.