Dertli Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

dertliHayatı

Dertli, 1772 yılında, günümüzde Bolu’ya bağlı olan Şahnalar köyünde doğmuştur. Asıl adı İbrahim’dir. Babası Bayraktar Ali Ağa, annesi Ayşe Hanım’dır. Çocukluk yıllarını genellikle davar güderek, babasının çift çubuğunda çalışarak geçiren şair, hemen hemen hiçbir düzenli eğitim ve öğrenim görmemiştir. Çocukluğunu varlık içinde geçiren şair, babasının ölümünden sonra darlığa düşmüş, Halil Ağa isimli zat, elindeki yetkileri kullanarak Dertli’nin mallarına el koymuştur. Bu nedenle şair doğduğu topraklardan ayrılmak zorunda kalmıştır. Genç yaşında İstanbul’a gelmiş ancak burada da tutunamamıştır. İstanbul’dan Konya’ya geçmiş, kahvehanede ocakçılık yapmıştır. Kahvehaneye gelenlerin din, ilim, sanat sohbetlerini dinleye dinleye kendisini olgunlaştırmıştır. Konya’dan sonra sırasıyla Halep, Şam ve Mısır’da bulunmuştur. On beş yıllık bir gurbetin ardından memleketine dönmüştür. Bir süre burada kaldıktan sonra ikinci kez İstanbul’a gitmiş, bu sefer kendisini orada kabul ettirmiştir. 1845 yılında Ankara’da vefat etmiştir.

Bkz: Halk Edebiyatı Şairleri



Edebi Kişiliği

  • Dertli, 19. yüzyılın tanınmış halk şairlerindendir.
  • İlk şiirlerinde “Lütfi” mahlasını kullanmış, son dönemlerinde ise “Dertli” adıyla anılmıştır.
  • Bektaşi tarikatına mensup olması nedeniyle, döneminde ermiş bir şair olarak tanınmıştır. Devlet büyüklerinden yardım ve iltifat görmüştür.
  • Saz çalmayı günah sayan bir kişiyi eleştirdiği “Şeytan Bunun Neresinde” adlı taşlaması ünlüdür.
  • Tanzimat şairleri de bu aşık şairden haberdar olmuşlardır. Hatta Abdülhak Hamit, Dertli’nin, meşhur: “Bir başıma kalsam Şebe Sultana kul olmam / Viran kalası hanede evlad u ıyal var” beyitini ihtiva eden gazelini Namık Kemal’in sanmış ve bu yüzden Kemal’in haklı bir tenkidine uğramıştır.
  • Dönemin anlayışına uygun olarak hem heceyi hem de aruzu kullanmıştır. Aruzla yazdığı şiirlerde kusurlu bir nazım tekniği kullandığı için başarılı olamamıştır. Ona asıl şöhretini kazandıran, hece ile yazdığı koşmaları olmuştur.
  • Din ve tasavvuf, beşerî aşk, memleket konuları, tabiat ve tabiat güzellikleri şiirlerinde işlediği başlıca temalardır.
  • Dertli “din, tarikat, tasavvuf adamı” olmasına rağmen, beşeri aşkı dile getirdiği şiirlerinde daha başarılı olmuştur.
  • Güzeller ve güzellerin fizik ve fizyolojik çekicilikleri Dertli’yi sadece gençlik yıllarında değil, ihtiyarlık döneminde bile heyecanlandırmıştır. Bu konuda Karacaoğlan ile benzerlik gösterdiği söylenebilir. Ancak sanat gücü bakımından Karacaoğlan’ın gerisinde kalmıştır.
  • Dertli’nin bir Divan’ı vardır. Bu Divan defalarca basılmıştır.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.