Dede Korkut Hikâyeleri

Dede Korkut Hikâyeleri, hiç şüphesiz, Türk edebiyatının en önemli eserlerinden biridir. Hikâyelerin genel yapısı, bunların eski bir destandan kopmuş olduğu izlenimini uyandırmaktadır. Oğuzların Anadolu’ya gelirken beraberlerinde getirdikleri sözlü destan kaynaklarıyla yeni olayların birleşmesinden elimizdeki yazılı hikâyeler doğmuştur. Orijinal ismi Kitab-ı Dede Korkut Alâ Lisan-ı Taife-i Oğuzan” olan bu eser anonimdir. Bir önsöz ve on iki adet hikâyeden oluşur. Önsözde Dede Korkut’un efsanevi kişiliğinden söz açılır ve daha sonra hikâyelere geçilir.

Dede Korkut Hikayeleri’nin Özellikleri

  • Türk edebiyatında destan geleneğinden halk hikâyeciliğine geçiş ürünüdür. Bu eserle birlikte edebiyatımızda halk hikâyeleri yaygınlaşmaya başlamıştır.
  • 10. ve 11. yüzyıla ait olduğu düşünülen bu hikâyeler 15. yüzyılda yazıya geçirilmiştir.
  • Halk hikâyelerinin en belirgin özelliği olan nazımla nesrin iç içe olması, burada da görülmektedir. Hikâyelerin bir kısmı düzyazı bir kısmı ise şiir biçiminde verilmiştir.
  • Dede Korkut Hikayeleri; duru, şiirsel ve temiz bir halk Türkçesiyle söylenmiştir. Şiir kısımlarında rediflere, kafiyelere ve secilere yer verilmiştir.
  • Destanlardaki kadar olmasa da zaman zaman olağanüstü özellikler görülmektedir.
  • Oğuzların iç hesaplaşmalarını ve dış düşmanlarla mücadelelerini yansıtır. Olaylar; Azerbaycan, Kafkasya, Kuzey-Doğu Anadolu bölgelerinde; Müslüman Oğuzlarla Hristiyan komşuları Gürcüler, Trabzon Rumları arasında geçer.
  • Oğuz Türklerinin gelenekleri, sosyal yaşamı ve kültürel özellikleri hakkında çok önemli ipuçları verir. Bu nedenle sadece edebiyat için değil hem Türk tarihi hem de sosyolojisi için son derece önemli bir eserdir.
  • Hikâyelerde Türklerin İslamiyet’e geçiş sürecinin izleri de görülmektedir. Her ne kadar Türkler Müslümanlığı kabul etmiş olsa da hikayelerin bazı bölümlerinde İslamiyet öncesi yaşama yönelik izler de görülmektedir.
  • Halkın ortak ürünü olan bu hikâyelerin yazarı Dede Korkut değildir. Dede Korkut; her hikâyede ortaya çıkan, çocuklara isim veren, dargınları barıştıran, her konuda danışılan bilge Türk tipini temsil eder.
  • Bütün hikayelerde ana karakterler farklı kişilerdir. Zaman zaman bir hikayedeki kişinin başka bir hikâyede de görüldüğü olur. Ancak tüm hikâyelerdeki tek ortak karakter Dede Korkut’tur.
  • Günümüzde iki yazma nüshası bulunmaktadır. Bunlardan biri Vatikan, diğeri ise Dresden Kütüphanesi’nde yer almaktadır. Son yapılan çalışmalar ışında Türkistan nüshası da bulunmuştur. Bu konuda incelemeler devam etmektedir.

Dede Korkut Kimdir?

Korkut Ata adıyla da anılan kutsal bir Oğuz ozanıdır. Yaşadığı dönem ve yaşantısı hakkında kesin bilgimiz yoktur. Ancak hikâyelerden anlaşılan kerametler gösteren, gaipten haber veren yarı tarih, yarı destan kahramanı bir Türk ihtiyarı olduğudur. Oğuzların İslamlaşmasında önemli rol oynadığı düşünülen Dede Korkut’un birçok mezarı bulunmaktadır.

Dede Korkut’ta Yer Alan Hikâyeler

  • Dirse Han Oğlu Boğaç Han
  • Salur Kazan’ın Evinin Yağmalanması
  • Kam Büre Oğlu Bamsı Beyrek
  • Kazan Oğlu Uruz Bey’in Tutsak Düşmesi
  • Duha Koca Oğlu Deli Dumrul
  • Kanlı Koca Oğlu Kanturalı
  • Kazılık Koca Oğlu Yegenek
  • Basat’ın Tepegöz’ü Öldürmesi
  • Begil Oğlu Emren
  • Uşun Koca Oğlu Seğrek
  • Salur Kazan’ın Tutsak Olup Oğlu Uruz’u Çıkarması
  • İç Oğuz’un Taş Oğuz’a Asi Olup Beğrek’i Öldürmesi

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.