Cumhuriyet Döneminde Deneme

Herhangi bir konuda kişisel görüş ve düşüncelerin dile getirildiği yazılara deneme adı verilir. Denemelerde sanatçı kendisi ile konuşur gibi yazar, içten ve doğaldır. Kanıtlama amacı gütmez, düşündürmek ister. Edebiyatımızda ilk deneme örneklerini Ahmet Haşim, “Bize Göre” adlı eseriyle kaleme almıştır. Ancak deneme türü, Cumhuriyet öncesi önemli bir gelişim gösterememiştir. Cumhuriyet Döneminde deneme, batılı bir kimliğe bürünmüş, Cumhuriyetin ilk yıllarında hemen hemen bütün yazarlarımız deneme türünde eserler yazmışlardır. Ancak deneme türü deyince akla gelen ilk isim Nurullah Ataç’tır. Bir eleştirmen ve deneme yazarı olan Nurullah Ataç, deneme türünün gelişiminde önemli bir rol oynamıştır. Nurullah Ataç dışında, Suut Kemal Yetkin, Cemil Meriç, Sabahattin Eyüboğlu, Salah Birsel, Ahmet Hamdi Tanpınar, Oktay Akbal gibi Türk Edebiyatının önemli isimleri de deneme türünde yazılar yazmışlardır.

Günümüzde de gerek edebiyat dergilerinde gerek gazetelerde çeşitli yazarlarca denemeler yazılmaktadır. Ancak deneme alanında başarılı olabilmek, antolojilere girebilecek çapta denemeler yazmak, geniş bir bilgi birikimine ve edebiyat kültürü sahibi olmaya bağlıdır.

Bkz: Deneme Nedir? Deneme Türünün Özellikleri Nelerdir?



Cumhuriyet Döneminde Deneme Türünde Yazılan Eserler

Nurullah Ataç: Günlerin Getirdiği, Söz Arasında, Sözden Söze, Diyelim ki, Okuruma Mektuplar
Suut Kemal Yetkin: Günlerin Götürdüğü, Şiir Üzerine Düşünceler, Edebiyat Konuşmaları, Edebiyat Üzerine, Düşün Payı, Yokuşa Doğru
Cemil Meriç: Bu Ülke, Mağaradakiler
Sabahattin Eyüboğlu: Mavi ve Kara, Sanat Üzerine Denemeler
Ahmet Hamdi Tanpınar: Beş Şehir, Yaşadığım Gibi
Ece Ayhan: Aynalı Denemeler, Sivil Denemeler Kara, Bir Şiirin Bakır Çağı
Salah Birsel: Boğaziçi Şıngır Mıngır, Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu, Kahveler Kitabı, Sergüzeşt-i Nano Bey
Oktay Akbal: Yazarak Yaşamak, Kanatlı Sözler Uçar mı
Necmi Uygur: Kurutulmuş Felsefe Bahçesi
Melih Cevdet Anday: Dilimiz Üzerine Konuşmalar
Vedat Günyol: Çalakalem, Dile Gelseler
Mehmet Kaplan: Nesillerin Ruhu, Büyük Türkiye Rüyası, Edebiyatımızın İçinden, Kültür ve Dil, Sevgi ve Dil



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.