Çağdaş Tiyatro Nedir? Çağdaş Tiyatro Türleri

20. yüzyıl itibarıyla oluşan çağdaş tiyatro, geleneksel tiyatro anlayışına karşı duruş sergilemiştir. Bu karşı çıkışta; dışavurumculuk, gelecekçilik ve Bertholt Brecht’in epik tiyatrosu gibi gerçekçilik akımına karşı çıkan akımların etkisi olmuştur.

Çağdaş Tiyatro Türleri

Epik Tiyatro

Bertholt Brecht tarafından geliştirilmiştir. Amaç, toplumsal eleştiri yaparak seyirciyi düşündürmektir. Seyirciye, bir yaşantıyı değil bir dünya görüşünü vermeye çalışır. Seyirciyi, gözlemci olmaya ve hüküm vermeye iter seyirci oyuna yabancılaştırılır. Dünya edebiyatındaki ilk temsilcisi, Aslan Asker Şvayk adlı oyunuyla Erwin Piscator’dur. Haldun Taner’in Keşanlı Ali Destanı adlı oyunu da bu tür tiyatroya örnektir.

Bkz: Epik Tiyatro Nedir?

Absürt (Saçma/Uyumsuz) Tiyatro

1950’li yıllarda Fransa’da yaygınlık kazanan bu tiyatro, insan yaşamının akla aykırılığını temel alır, alışılmış olana karşı çıkar. Samuel Beckett’in Godot’yu Beklerken adlı oyunu bu türün ilk örneklerindendir. İnsan gerçeğinin anlaşılamayan, karmaşık yönleri, çelişkileri verilmeye çatışılan bu oyunlarda, seyirciyi tedirgin etme vardır. Verilmek istenen ileti, yoruma açıktır. Gerçeği, anlaşılamayan ve açıklanamayan bir karmaşa olarak gören bu tiyatroda tüm sanatsal uyumlar bozulur. Güngör Dilmen’in “Canlı Maymun Lokantası” adlı eseri bu türe örnektir.

Sürrealist (Gerçeküstücü) Tiyatro

Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Breton’un Freud’un görüşlerine dayanarak oluşturduğu tiyatro anlayışıdır. Tamamen psikolojik süreçler işlenir. Oyun, düşte olduğu gibi. Parçaları birbirini tutmaz bir biçimde, seyircinin düş görüyormuş hissiyle verilir. Zaman ve mekân net değildir.

Ekspresyonist (Dışavurumcu) Tiyatro

Bireyin öznelliğini, ruhsal başkaldırısını temel alır; zaman – mekân kavramları soyutlaştırılmış, düşünsel süreçler, hareketin yerine geçmiştir. Klasik olay örüntüsü yoktur. Yazar, oyunun kahramanıdır, kendi içsel durumunu yansıtır, birinci tekil kişi kullanır. Strindberg’in “Şam Yolu” adlı eseri, dünya edebiyatında ekspresyonist tiyatronun ilk örneğidir.

Egzistansiyalist (Varoluşçu) Tiyatro

İkinci Dünya Savaşı sonrası ortaya çıkan varoluş felsefesinden etkilenen bu tiyatro; insanın varoluş sebebinin yine kendi olduğu düşüncesinden yola çıkarak özgürlüğün sorumluluk getirdiğini, insanın terk edilmişliğini ister. Jean Paul Sartre’ın “Sinekler” adlı oyunu bu türe örnektir.

Bulvar Tiyatrosu

Yalnızca eğlendirme amaçlı, güncel beğenilere açık, toplumsal sorunlara değinmeden insanın güçsüzlüğünü gösteren oyunlardır. Amerika’da Broadway Komedisi olarak bilinir. Bizdeki temsilcisi, Dormen Tiyatrosu’dur.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.