Birleşik Sıfat Nedir? Birleşik Sıfat Örnekleri

Sıfatlar yapı bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üçe ayrılır. Bu yazımızda “birleşik sıfat nedir” sorusuna cevap verecek, örneklerle birleşik sıfatı açıklayacağız.

Bir ismi nitelemek veya belirtmek için kullanılan söz öbeklerine “birleşik sıfat” adı verilir. Birleşik sıfatlar, birden çok kelimenin kendi anlamlarını koruyarak veya değiştirerek tek bir anlam meydana getirecek biçimde bir araya gelmesinden oluşur.

Bkz: Sıfat Nedir? Sıfatların Özellikleri Nelerdir?

Birleşik Sıfatların Oluşumu

Birleşik sıfatlar değişik yollarla oluşur.

  • Kimi sıfat tamlamalarında sıfatla ismin yerleri değiştirilip isme bir iyelik eki (-1, -i, -u, -ü) getirilerek yapılabilir.

Gözü açık çocuk her yerde işini görür.” (Açık göz)
“Kendine eli uzun arkadaş bulma.” (Uzun el)
Sütü bozuk adamdan topluma yarar gelmez.” (Bozuk süt)

  • İki sıfatın kaynaşmasından oluşan sözcüğün, bir ismi nitelemesi ya da belirtmesiyle birleşik sıfat yapılır.

Birçok kişi yeni uygulamadan memnun oldu.”
Birkaç gün daha kalsanız, kentimizin belli başlı yerlerini rahatça gezerdik.”

  • Sıfat tamlamasındaki isme “-li, -li” yapım eki getirilmesiyle yapılır.

“Ak tolgalı beylerbeyi haykırdı: İlerle!”
Gül yüzlü bir âfetti ki her busesi lale”
Kumral saçlı çocuk, bir köşede oturuyordu.”

  • İsim tamlamasının sıfat olarak kullanılmasıyla birleşik sıfatlar yapılır.

“Küçük kızın badem yeşili gözleri vardı.”
“Kara gökler kül rengi bulutlarla kapanık”
“Onun kadar şöhret budalası adam görmedim.”

  • Sayı sıfatlarıyla kurulan sıfat tamlamalarında tamlanan durumundaki isme “-lık, -lik” ekinin getirilmesiyle birleşik sıfat yapılır.

Üç günlük bebek dışarı çıkarılır mi hiç!”
“Öyle çalışkan ki bir yıllık işi beş ayda bitirmiş.”
Yirmi liralık kalemi kaybetmiş.”

  • Birleşik sözcüklerin, bir ismin niteliğini ifade etmek için kullanılmasıyla birleşik sıfat yapılır.

Boşboğaz adam gördün mü oradan kaç.”
Canayakın çocuklar kendini sevdirir.”

  • Kelime gruplarından oluşan birleşik sıfatlar da vardır.
  • Sıfat fiil grubundan oluşan birleşik sıfatlar:

Ağır ilerleyen araba trafiği tıkıyordu.”
Son yazdığım şiir epey beğenildi.”
“Bu beş para etmez araba senin başını ağrıtır.”

  • Tekrar grubu biçiminde oluşan birleşik sıfatlar:

“Yeni gelenler, dayalı döşeli eve yerleştiler.”
“Kitabın her resminde ayrı ayrı renkler kullanılmış.”

  • Edat grubu biçiminde oluşan birleşik sıfatlar:

“Herkes o saray gibi evde oturmak isterdi.”
Size göre bir iş henüz icat edilmedi.”

  • Sayı grubu biçiminde oluşan birleşik sıfatlar:

Yüz yirmi beş haneli köyde üç yüz on bir kişi yaşıyordu.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.