Bırak Beni Haykırayım | Şiir İncelemesi

BIRAK BENİ HAYKIRAYIM

Ben en hakîr bir insanı kardeş sayan bir rûhum;
Bende esîr yaratmayan bir Tanrı’ya îman var;
Paçavralar altındaki yoksul beni yaralar;

Mazlumların intikamı olmak için doğmuşum.
Volkan söner, lâkin benim alevlerim eksilmez;
Bora geçer, lâkin benim köpüklerim kesilmez.

Bırak beni haykırayım, susarsam sen mâtem et;
Unutma ki şâirleri haykırmayan bir millet,
Sevenleri toprak olmuş öksüz çocuk gibidir;

Zaman ona kan damlayan dişlerini gösterir,
Bu zavallı sürü için ne merhamet, ne hukuk;
Yalnız bir sert bakışlı göz, yalnız ağır bir yumruk! ..
Mehmet Emin Yurdakul

  • Mehmet Emin Yurdakul’un 1914’te yayımlanan Türk Sazı adlı kitabında yer alan bu şiir, o yıllarda vatanın işgal edilişinin şairde bıraktığı izleri, dönemin milliyetçi zihniyetini yansıtır. Bu şiirde bütün bir millet daha da ileri bir deyişle bütün bir insanlık adına konuşan bir şair portresiyle karşı karşıyayız. Dünyadaki haksızlıklara ve zulümlere karşı önce şairlerin haykırması gerektiği vurgulanmış, mazlumların intikamını almak şairlerin temel görevi sayılmıştır.
  • Bir milletin zulme uğramasına karşı ilk ses, ilk çığlık o milletin şairlerinden gelmelidir. İşte bu şiir Milli Mücadele yıllarında Türk milletinin sesi, çığlığı olmuş; şair bu bilinçle kendi milleti adına, Milli Mücadele’ye verdiği desteği ifade etmiştir.
  • Şiirde, şairleri haykırmayan bir milletin düşebileceği acı durumlardan söz edilmiş, milli bir ruhu ve heyecanı temsil eden bir anlayış yaratılmıştır. Bu şiir 19. yüzyılın son yıllarında Türkçülük idealini sanat konusu haline getiren önemli şiirlerden biridir. Bu şiirde vatanına ve milletine gönülden bağlı, onları korumak ve düştüğü yerden kaldırmak için çırpınan, her tehlikeyi göze alan bir yüreğin samimi bir seslenişi var.
  • Mehmet Emin, toplumsal sorunların şairidir; toplumun duygu ve düşüncelerini ifade etmek, toplumda milli bilinci yaratmak, toplumun içine düştüğü acılardan ve esaretten kurtulmasını sağlamak için kendini görevli kılmış; halka halkın diliyle, samimi bir ifadeyle hitap eden şiirler yazmıştır. 50 yılı aşan sanat yaşamında birçok savaş görmüş (Trablus, Balkan, I. Dünya Savaşı, Kurtuluş Savaşı) bu savaşa katılanları uyarmak, halkı mücadeleye destek olmak çağırmak, Türklük bilincini yaratmak, şiirlerinin başlıca konuları olmuş, bu da “milli şair” olarak anılmasını sağlamıştır.



Şiirin Yapısı ve Ahenk Unsurları

Şiir, üçer dizelik bentlerden oluşmuş, 11’li hece ölçüsüyle yazılmıştır.

Şiirdeki Redif ve Uyaklar

I. Bent

—— rûhum a
—— var b “–ar” tam uyak
—— yaralar b

II. Bent

—— doğmuşum a “–sil” zengin uyak
—— eksilmez c “–mez” redif
—— kesilmez c

III. Bent

—— matem et d
—— millet d “–et” tam uyak
—— gibidir e

IV. Bent

—— gösterir e
—— hukuk f “–uk” tam uyak
—— yumruk f

Söz ve Anlam Sanatları

Benzetme: “Unutma ki şâirleri haykırmayan bir millet, Sevenleri toprak olmuş öksüz çocuk gibidir;”

Hüsnütalil: “Mazlumların intikamını almak için doğmuşum.”

Mübalağa: “Volkan söner, lâkin benim alevlerim eksilmez;”

İstiare: “Volkan söner, lâkin benim alevlerim eksilmez;

Bora geçer, lâkin benim köpüklerim kesilmez”

Şiirin Teması

Türk milletine ve vatanına yapılan haksızlıklara karşı bir isyandır.

Dil ve Anlatım

Türkçeye, Türk dilinin güzelliğine inanan, halk şiirini milli şiirimiz olarak gören şair, bu şiirinde de son derece sade, akıcı ve anlaşılır bir dil kullanmıştır.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.