Aşık Şenlik Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği

Hayatı

Aslen Terekeme Türklerinden olan Aşık Şenlik,1848’de (?) o dönemde Kars, günümüzde Ardahan’a bağlı Çıldır ilçesinde doğmuştur. Asıl adı Hasan’dır. Şenlik, âşıklığının ilk devresinde saz çalmasını bilmemektedir. Âşık Nuri’den saz dersleri alarak şiirlerini saz eşliğinde terennüm etmeye başlayan âşık, hayatının sonlarına doğru dinin etkisi ve Nakşibendî tarikatına dahil olması dolayısıyla saz çalmayı bırakmıştır. 1915 yılında aşık atışmalarında kendilerini yendiği için pek çok usta âşık tarafından kıskanılan şair, yemeğine konulan “vadeli zehir”den hastalanıp birkaç gün sonra hayatını kaybetmiştir.

Edebi Kişiliği

  • 19. yüzyılın sonlarına doğru şöhreti parlayan ve Âşık Nuri, Murat Çobanoğlu, Şeref Taşlıova, Zülalî, Sümmani, Elesker gibi saz şairlerini etkileyen “Aşık Şenlik”in özelliği saz şiirinde Azerî ve Anadolu geleneklerini birleştirmiş olmasıdır.
  • Azeri sahası âşıklarından Hasta Hasan ve Dede Kasım’dan aldığı yenilikleri Anadolu’daki âşıklık geleneğine uygulamıştır.
  • Saz şiirinde ve hikâye sınıflandırma geleneğinde yaptığı yeniliklerin etkisi günümüzde de devam etmektedir. Latif Şah, Sevdakâr, Salman Beğ gibi hikâyeleri tasnif eden sanatçının “Latif Şah” adlı halk hikâyesi günümüzde de Azerbaycan kahvelerinde söylenmektedir.
  • Ünü Anadolu’yla sınırlı kalmayıp İran, Azerbaycan, Rusya’ya kadar geniş bir coğrafyaya yayılmıştır.
  • 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı esnasında halk-toplum önderliği yapmıştır. 93 Harbi olarak da bilinen 1876 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında söylediği “93 Koçaklaması” çok ünlüdür.
  • Eğitim görmediği halde kulaktan dolma edindiği sağlam bilgilerini koşma, atışma ve muammalarında ustaca kullanmıştır.
  • Asıl adı Hasan olan şair, halk şiiri geleneğinde önemli bir yeri olan “rüya motifi”yle sade bir kişilikten sanatçı kişiliğe geçer. Badeli âşıklardan olan sanatçının rüyası şöyle: Rivayete göre 14 yaşındayken bir ördek avında iki gün uyuyakalır ve daldığı rüya âleminden baygın halde şiir söyleyerek uyanır. Kendisine ne olduğu sorulması üzerine; bir pîr elinden aşk dolusu (bade) içip “âşık olduğu”, sevdiğini gördüğünü ve kendisine “Şenlik” mahlasının (tapşırma) verildiğini söyler.



93 Koçaklaması

Ehli İslam olan işitsin bilsin
Can sağ iken yurt vermeniz düşmana,
İsterse Uruset ne ki var gelsin,
Can sağ iken yurt vermeniz düşmana

Kuşanın kılıcı, giyinin donu,
Kavga bulutları sardı her yanı
Doğdu koç yiğidin şan almak günü
Can sağ iken yurt vermeniz düşmana

Asker olan bölük bölük bölünür.
Sandınız mı ki Kars kal’ası alınır,
Boz-atlar üstünde kılıç çalınır
Can sağ iken yurt vermeniz düşmana

Kavga günü namert sapa yer arar
Er olan göğsünü düşmana gerer
Cem Ervah bizlen meydana girer
Can sağ iken yurt vermeniz düşmana

Hele Al’osmanın görmemiş zorun
Din gayreti olan tedarik görün
At tepin, baş kesin, kazağın kırın
Can sağ iken yurt vermeniz düşmana

Ben-Esverdir bilin Urus’un aslı
Orman yabanisi, balıkçı- nesli
Hınzır sürüsüne dalıp kurt misli
Can sağ iken yurt vermeniz düşmana

Şenlik, ne durursuz atları binin
Sıyra, kılınç düşman üstüne dönün,
Artacaktır şanı bu Al-osmanın,
Can sağ iken yurt vermeniz düşmana



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.