Aruz Ölçüsüyle Yazılan Halk Şiirleri

Halk şiiri anlayışında çok büyük oranda hece ölçüsü kullanılmasına rağmen aruz ölçüsüyle yazılan halk şiirleri de mevcuttur.

İslamiyet etkisinde gelişen Türk edebiyatının daha ilk asırlarından itibaren aruz ölçüsü edebiyatımıza girmiştir. Her ne kadar halk şiirinde kullanılan ölçü hece olsa da kimi saz şairleri aruz ölçüsüne kayıtsız kalmamışlardır. 16. yüzyıldan itibaren saz şairleri de aruz kullanmaya başlamışlardır. “Kul Mehmet” ve “Hayali” aruzu kullanan ilk saz şairleri olmuşlardır. 17. yüzyıldan itibaren “Gevheri”, “Aşık Ömer” başta olmak üzere birçok saz şairi aruzu kullanmış, bu anlayış bir cereyan haline gelmiştir. Halk şairlerinin aruzu kullanmada divan şairleri kadar başarılı olduğunu söylemek ise oldukça güçtür.

Aruz ölçüsü kullanılarak yazılan başlıca nazım biçimleri şunlardır:

Aruz Ölçüsüyle Yazılan Halk Şiiri Nazım Biçimleri

a. Divan: Divan edebiyatındaki murabba-şarkı gibi biçimlerin saz şiirinde fa’ilâtün fa’ilâtün fa’ilâtün fa’ilün vezniyle söylenmesi sonucu ortaya çıkan nazım biçimidir.

b. Semai: Aşık edebiyatında aruzun mef’ûlün mefâ’îlün mefâ’îlün mefâ’îlün vezniyle söylenen saz şiirlerine verilen isimdir. Semailer özel bir ezgi eşliğinde söylenir.

c. Kalnederî: Aruzun mef’ûlü mefâ’îlü mefâ’îlü fa’ülün vezniyle söylenen saz şiirlerine verilen isimdir. Kalenderiler de kendine has bir ezgi eşliğinde söylenir.

d. Satranç: Gazel şeklinde ve aruzun müfte’ilün müfte’ilün müfte’ilün müfte’ilün vezniyle söylenen saz şiirlerdir. Aruz ölçüsüyle yazılan halk şiirleri içinde en çok tercih edilen biçim satranç olmuştur.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.