Antoloji Nedir? Özelllikleri, Antoloji Örnekleri

Antoloji nedir?

Seçilmiş nesir ve nazım parçalarının bir araya getirildiği kitaplara antoloji adı verilir. “Seçki” ve “güldeste” kavramları da antoloji yerine kullanılmaktadır. Antoloji kelimesi Yunancadaki “anthos” (çiçek) ile “legein” (toplamak) kelimelerinden türemiştir. Dünya edebiyatının ilk antolojileri de Antik Yunan edebiyatında görülmüştür. Bilinen ilk antolojiyi MÖ 2. yüzyılda Gadaralı Meleagros oluşturmuştur.

Antolojiler, genellikle aynı tür parçalarının ya da yapıtların toplanmasıyla oluşturulur: Şiir antolojisi, öykü antolojisi gibi. Ama belli bir zaman diliminde verilmiş değişik türlerdeki yapıtlardan seçmeler yapılabileceği gibi, tek bir yazardan, belli bir ulusun edebiyatından ya da dünya edebiyatından seçilmiş parçalarla da antolojiler oluşturulabilir.

Antolojiler nasıl hazırlanır?

Antoloji yapanın amacı, her çeşit okuyucuya seslenecek seçme örnekleri bir araya toplamaktır. Burada seçmeyi yapan kişinin beğenisi ön plandadır. Ama geniş bir tarihsel dilimi kapsayan antolojilerde ortak beğeni ağır basar. Çağında sevilmiş daha sonra gelenlerce beğenilmiş ve edebiyatla uğraşanların değerlendirmesinden geçmiş parçalar antolojilerde yer alır.

Kimi zaman antolojilerin edebiyat tarihi olma görevini de yüklendikleri görülür. Özellikle Türkiye’de Tanzimat’tan sonra yazılan edebiyat tarihlerinin daha çok bir antoloji niteliği taşımaları, edebiyat tarihi alanındaki çalışmaların yeni olmasına, yöntemsizliğe bağlanabilir. Divan Edebiyatı’nda antolojinin yerini tutan eserlere tezkire adı verilirdi. Ayrıca Divan edebiyatı örneklerini bir araya toplayan mecmualar, halk şiirlerinin toplandığı cönkler, çeşitli türlerde yapılan müntahabatlar tam anlamıyla birer antoloji örneğidirler.



Antoloji Türündeki Eserler

Edebiyatımızın modern anlamdaki ilk antolojisi Ziya Paşa’nın divan şiirlerini derlediği “Harabat” isimli eseridir. Türk Edebiyatı’ndaki önemli antolojiler şunlardır:

Çağdaş Türk Şiiri Antolojisi – Mehmet Fuat
Fransız Şiiri Antolojisi – Orhan Veli
İkinci Yeni Şiir – Mehmet H. Doğan
Servetifünun Edebiyatı – Şemsettin Kutlu
Yeni Türk Edebiyatı Antolojisi – Müslim Ergül
Seçme Şiirler – Sina Akyol
Divan Şiirinde Naat – Prof. Dr. Emine Yeniterzi
Türk Kahramanlık Şiirleri Antolojisi – Osman Atilla
Çağdaş Öykü Seçkileri – Dursun Özden
100 Aşk Şiiri – Cemal Süreya
İzahlı Divan Şiiri Antolojisi – Necmettin Halil Onan
Türk Edebiyatında Hikâye ve Roman – Cevdet Kudret
Türk Yenilik Şiiri Antolojisi – Yaşar Nabi Nayır
Batı Tesirinde Türk Şiiri Antolojisi – Kenan Akyüz
Divan Şiirinde İstanbul – Asaf Halet Çelebi
Aşk İmiş Her Ne Var Âlemde – Abdülhak Şinasi Hisar
Şiirimizde Ayrılık ve Yalnızlık – Yaşar Oğuzcan ve Tarık Dursun K.
Alevi Bektaşi Nefesleri – Abdülbaki Gölpınarlı
Halk Şiiri Antolojisi – Eflatun Cem Güney



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.