Anonim Türk Halk Edebiyatı, Genel Özellikleri, Türleri

Anonim halk edebiyatı, halkın ortak duygu ve düşüncelerini yansıtan, söyleyeni belli olmayan ürünlerden oluşan edebiyatın genel adıdır. Bu ürünlerin ilk söyleyeni zamanla unutulduğu için ürünler, ağızdan ağıza dolaşarak varlığını sürdürmüştür. İlk biçimlerini koruyabilmesi oldukça güç olan bu ürünlerin yayılma sürecinde değişiklik göstermesi doğaldır. Bu edebiyata ait eserlerin kime ait olduğu bilinmemektedir. Her eseri bir sanatkâr, şair vb. ortaya koyduğu gibi anonim edebiyata ait olan nazım biçimlerini de bir ilk söyleyen vardır, ama zamanla ilk söyleyen unutulmuş ve halkın beğenisinde yaşamaya başlamış olan bu eserler anonimleşmiştir.

Anonim Halk Edebiyatının Genel Özellikleri Nelerdir?

  • Anonim ürünlerde yabancı etkilerden uzak, sade, anlaşılır bir halk dili kullanılmıştır.
  • Anonim halk edebiyatı ürünleri halkın keskin zekasını, mizah anlayışını yansıtır.
  • Bu anlayış ile ortaya konulan ürünler, sözlü gelenek yoluyla, halk tarafından kuşaktan kuşağa aktarılarak günümüze ulaşmıştır. Bu nedenle söylendikleri dönemin ve yörenin dil özelliklerine göre şekillenir.
  • Hem nazım hem düz yazı şeklinde verilen ürünler vardır ancak nazım kısmı daha ağırlıklıdır. Nazma dayalı olanları; mani, ninni, türkü, ağıt ve tekerleme; nesir şeklinde olanları; masal, efsane, halk hikâyesi, seyirlik oyunlar, karagöz, orta oyunu, meddah, kukla, bilmece, atasözü, deyim şeklinde sıralamak mümkündür.
  • Atasözü, bilmece, deyim, tekerleme gibi bazı ürünler hem nazım hem de nesir özelliği gösterebilir.
  • Anonim halk şiirinin en önemli nazım şekilleri mani ve türküdür. Ayrıca ninni ve ağıt da bu şiir geleneğinin izlerini taşıyan ürünlerdir.
  • Ezgiyle iç içe olan anonim şiirler hece ölçüsüyle söylenir.
  • Anonim halk şiirlerinde başlık kullanılmaz, şiirler genelde nazım biçimlerine göre adlandırılır.


  • Nazım birimi genellikle dörtlüktür. Ancak bazı türkü ve ninnilerde üçlü, beşli kümelenmeler görülebilir. Yine yedekli manilerde de mısra sayısı dörtten fazla olabilir.
  • Şiirlerde genellikle yarım ve cinaslı uyak kullanılır.
  • Genellikle aşk, doğa, ölüm, gurbet, özlem, yiğitlik, sosyal yaşam gibi konular işlenir.
  • Toplumsal yaşamla iç içe oldukları için oluştuğu dönemin zihniyetini yansıtır.
  • Günümüzde daha çok folklor biliminin incelediği bir alandır. Birçok ürün estetik olarak tam bir sanat eseri özelliği taşımamakla birlikte ulusal bir karaktere sahiptir.

 



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.