Anlatım Biçimleri (Anlatım Türleri) ve Özellikleri

Düşüncenin, duygunun söz ya da yazı ile sunulmasına anlatım denir. Bu duygu ve düşüncelerin nasıl ifade edileceği anlatanın seçtiği konuyla ilgilidir. Anlatım, hayatın her zerresinde vazgeçemediğimiz birçok alanı kapsayan bir gerçekliktir. Bir olayın anlatılmasında; bir düşünce, duygunun dile getirilmesinde, bir filmde, bir spor müsabakasının anlatımında kullanılır.

Yazılı ve sözlü anlatımda duygu ve düşünceler gelişigüzel anlatılmaz. Bir konuyla ilgili dinleyicide ya da okuyucuda heyecan uyandırmak istiyorsak “olay içinde yaşatmayı” seçer okuyucu ya da dinleyiciyi de bu olayın içine çekmeye çalışır, öyküleyici anlatım yolunu seçeriz. Anlattıklarımızın kişinin zihninde şekillenmesini istiyorsak tasvirci anlatım yoluna başvururuz. Herhangi bir konuda bilgi vermek istiyorsak açıklayıcı anlatımı tercih ederiz. Amacımız karşımızdakini belli bir düşünce ya da davranışa yönlendirmek olduğunda ise anlattıklarımızı tartışmacı anlatım çerçevesinde değerlendiririz.

Anlatımda iletişime katılan ögeler, anlatımın amacı, alıcıda ortaya çıkarılmak istenen etki, metinde kullanılan anlatım biçimleri ile doğru orantılıdır. Edebi türlerde anlatım biçimleri ile düşünceyi geliştirme yolları bir arada kullanılabilir. Amaç düşüncenin okuyanın zihnindeki inandırıcılığını artırmaktır.

Türkçedeki belli başlı anlatım biçimleri şunlardır:

  1. Öyküleyici anlatım
  2. Betimleyici anlatım
  3. Coşku ve heyecana bağlı (Lirik) anlatım
  4. Destansı (Epik) anlatım
  5. Emredici anlatım
  6. Öğretici anlatım
  7. Açıklayıcı anlatım
  8. Tartışmacı anlatım
  9. Kanıtlayıcı anlatım
  10. Düşsel (Fantastik) anlatım
  11. Gelecekten söz eden anlatım
  12. Söyleşmeye bağlı anlatım (Diyalog)
  13. Mizahi anlatım



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.