Ahmet Paşa Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Ahmet PaşaHayatı

Ahmet Paşa, 15. yüzyılda yaşamıştır. Doğum tarihi bilinmemektedir. Babası, İkinci Murat dönemi kazaskerlerinden Mevlâna Veliyüddin bin İlyas’tır. Aslen Edirneli olan şair yüksek bir kültür ortamında yetişmiş, iyi bir tahsil görmüştür. Bursa Muradiye Medresesi’nde müderrislik yapmış, 1451’de Edirne kadısı olmuştur. Fatih Sultan Mehmet’in tahta çıkmasıyla beraber Ahmet Paşa’nın da talihi açılmıştır. Şiire ve ilime büyük önem veren Fatih, Ahmet Paşa’ya iltifat göstermiş, onu kazaskerliğe terfi ettirmiştir. Ahmet Paşa, ilerleyen dönemlerde Fatih’in yakın arkadaşı ve hocası olmuş, vezirlik rütbesi almıştır. Bir ara padişahın gözünden düşmesine neden olan bir olay yaşadıysa da ünlü “Kerem Kasidesi”ni yazarak kendisini affettirmiştir. Ancak bu olaydan sonra saraydaki yerini kaybetmiştir. Önce Bursa’ya müderris olarak gönderilmiş, ardından Ankara’da sancak beyliği ile görevlendirilmiştir. İkinci Bayezid döneminde yeniden göze girmeyi başaran şair Bursa’ya sancak beyi olmuş, 1497 yılında Bursa’da ölmüştür.

Bkz: Divan Edebiyatı Şairleri



Edebi Kişiliği

  • 15. yüzyıl divan şairlerinden olan Ahmet Paşa, Şeyhi’den sonra devrinin en büyük şairi kabul edilmiştir. Yaşadığı dönemde ünü Anadolu’yu aşmış, Horasan’a kadar yayılmıştır. Tanzimat dönemine dek pek çok şair onun etkisinde şiirler yazmıştır.
  • İnce ve keskin zekalı, zarif, nüktedan, hazırcevap şahsiyeti ile Fatih Sultan Mehmet’in takdirini kazanmıştır.
  • Bir ara Fatih’in gazabına uğramış, hapse atılmış, hapisteyken padişaha yolladığı ünlü “Kerem” redifli kasidesiyle idamdan kurtulmuştur.
  • Devrinin şairleri ile yakından ilgilenmiş, genç şairleri himaye etmiştir.
  • Özellikle gazel, kaside ve murabbalarıyla ün kazanmıştır.
  • Türkçeye son derece hâkim olan şair, Türkçe şiir yazma geleneğinin gelişmesinde önemli rol oynamıştır. Temiz ve ölçülü lisanı ile dilimize renkli ve ahenkli mısralar kazandırmıştır.
  • Şiirlerinde halk söyleyişlerinden yararlanmıştır.
  • Beşerî aşk, dünyevi zevkler gibi din dışı şiirler yazan şair, tasavvufi konularla ilgilenmemiştir.
  • Türk edebiyatında nazire yazma geleneğinin öncüsü ve önemli temsilcisi sayılır.
  • Eserlerinde tarih düşürme sanatını ilk işleyenlerdendir. (Tarih düşürme: Önem verilen bir olayın yılını göstermek üzere ebced hesabıyla bir cümle, bir dize ya da beyit söyleme sanatıdır.)
  • Tek eseri Türkçe yazdığı Divan’ıdır. Divan’da besmele, tahmid, naatler, kasideler, terkib ve terci-i bend’ler; gazeller, bir gönül murabba’sı; Arapça, Farsça manzumeler ve tarihler; kıt’alar, tuyuğlar ve müfred’ler bulunmaktadır.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.