Açık Deniz | Şiir İncelemesi

Açık Deniz

Balkan şehirlerinde geçerken çocukluğum
Kalbimde vardı Bayron’u bedbaht eden melâl;
Her lâhza bir alev gibi hasretti duyduğum
Gezdim o yaşta dağları, hülyam içinde, lâl.
Aldım Rakofça kırlarının hür havâsını,
Duydum akıncı cedlerimin ihtirâsını.
Her yaz şimale doğru asırlarca bir koşu,
Bağrımda bir akis gibi kalmış uğultulu.
Mağlubken ordu, yaslı dururken bütün vatan,
Rüyama girdi her gece bir fatihane zan.
Hicretlerin bakiyyesi hicranlı duygular,
Mahzun hudutların ötesinden akan sular,
Gönlümde hep o zanla beraber çağıldadı.
Bildim, nedir ufuktaki sonsuzluğun tadı;
Bir gün dedim ki: “İstemem artık ne yer, ne yâr!”
Çıktım sürekli gurbete, gezdim diyâr diyâr.
Gittim o son diyara ki serhaddidir yerin;
Hâlâ dilimdedir tuzu engin denizlerin.
Garbın ucunda, son kıyıdan, en gürültülü
Bir med zamanı, gökyüzü kurşunla örtülü,
Gördüm deniz dedikleri bin başlı ejderi;
Gördüm… güzel vücudunu zümrütleyen deri,
Ani bir ürperişle kımıldandı anbean.
Baktım ve anladım ki: o ejderdi canlanan.
Sonsuz ufuktan, o ne coşkun gelişti o!
Birden nasıl toparlanarak kükremişti o!
Yelken, vapur, ne varsa, kaçışmış limanlara,
Yalnız onundu, koskoca meydan ve manzara.
Yalnız o kalmış ortada, asi ve bağrı hun,
Bin mağara ağzı açmış, ulurken uzun uzun,
Sezdim bir aşina gibi, heybetli hüznünü.
Ruhunla karşı karşıya kaldım o med günü;
Şekvanı dinledim, ezeli muztarip deniz;
Duydum ki, ruhumuzla bu gurbette sendeniz,
Durdurmaz, anladım bunu hiçbir güzel kıyı,
Bir bitmeyen susuzluğa benzer bu ağrıyı.

Yahya Kemal BEYATLI

Şiiri Anlama ve Yorumlama

  • Millî Edebiyat Dönemi’nde yazılmış olmasına rağmen “millîyetçi, Türkçü” bir zihniyeti değil, Yahya Kemal’in şiir anlayışı olan ve bireysel duyarlılığı ele alan saf şiir zihniyetini yansıtmaktadır.
  • Osmanlı’nın kültür, medeniyet, askerî, ekonomi gibi pek çok yönden muhteşem yıllarından uzaklaşıp bir zamanlar hükmettiği milletlerin işgali altında olması, şairde derin bir üzüntü yaratmaktadır.

Ölçü: Şiir aruz ölçüsüyle yazılmıştır.
Tema: Şiirin geneline “şanlı fetihlerle dolu Osmanlı tarihine, o ihtişamlı günlere özlem” teması hakimdir.
Edebi Akım: Yahya Kemal “Açık Deniz” isimli şirinde parnasizmin etkisiyle biçim mükemmelliğini yakalayan saf şiir anlayışını, bu şiirine başarıyla yansıtmıştır.


Açık Deniz Şiirinin Ahenk Unsurları

  • Bu şiirdeki uyaklar ve redifler aşağıda gösterilmiştir.

“-um” redif “uğ” tam uyak,
“-lâl” tunç (zengin) uyak,
“-ını” redif “-âs” zengin uyak,
“-u” yarım uyak,
“-an” tam uyak,
“-u” yarım uyak, “-lar” redif
“-adı” zengin uyak
“-yâr” tunç (zengin) uyak
“-er” tam uyak “-in” redif
“-tü” tam uyak, “-lü” redif
“-deri” tunç (zengin) uyak
“-an” tam uyak
“-iş” tam uyak, “-ti o” redif
“-ara” zengin uyak
“-un” tam uyak
“-ün” tam uyak, “-ü” redif
“-deniz” tunç (zengin) uyak
“-ıyı” zengin uyak

Açık Deniz İsimli Şiirdeki Söz Sanatları

Benzetme
“Her lâhza bir alev gibi hasretti duyduğum”
“Bağrımda bir akis gibi kalmış uğultulu.”
“Bir bitmeyen susuzluğa benzer bu ağrıyı
“Gördüm deniz dedikleri bin başlı ejderi”

Ad Aktarması
“Mağlubken ordu, yaslı dururken bütün vatan”

Telmih
“Kalbimde vardı Bayron’u bedbaht eden melal”

Kişileştirme
“Mahzun hudutların ötesinde akan sular”
Şekvanı dinledim, ezelî mustarip deniz”
“Aldım Rakofça kırlarının hür havasını”
“Mağlubken ordu, yaslı dururken bütün vatan”
“Bin mağra ağzı açmış, ulurken uzun uzun”

Dil ve Üslup

  • Şiirin nazım birimi “bent”tir ve şiir üç bentten oluşmuştur. Bentler ise kendi içinde uyaklı (mesnevi tipi) beyitlerden oluşmaktadır. Bu yönüyle divan şiirini anımsatmaktadır. Şiirde her mısra anlam ilişkisiyle birbirine bağlanmıştır. Bu dizeler beyitleri, beyitler bentleri, bentler de şiirin bütünün oluşturmaktadır. Şiirin kimi yerlerinde anlam bir dizede veya beyitte tamamlanmayıp sonraki dize veya beyitlere aktarılmıştır. Dolayısıyla şiiri oluşturan birimlerin yeri değiştirilirse şiir anlam bütünlüğünü kaybeder.
  • Şiir, divan şiirinin şekil özelliklerinden yararlanılarak yazılan saf şiir geleneğini yansıtmaktadır.
  • Şiirde açık ve anlaşılır bir dil kullanılmıştır. Günlük konuşma dilini şiir dili hâline getirmesi, aruz ölçüsünü Türkçeye başarıyla uygulaması Yahya Kemal’i üstün kılan özelliklerdendir. Ancak bu şairin bu şiirde kullandığı dil, doğal dilden farklı olup söz sanatları ve imgelerle zenginleşen, mecazlaşan şiir dilidir. Sanatçı sözcüklere çağrışım değeri yüksek yeni anlamlar yükleyerek gerçek anlamı ötelemiştir.



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.