Yan Anlam nedir ?

Bir sözcüğün, gerçek (temel) anlamıyla kalmayıp zamanla başka anlamlar kazanmasına anlam genişlemesi; sözcüğün, bu yolla kazandığı her bir anlama da yan anlam denir.

Sözcüğün yan anlamları hem birbiriyle hem de gerçek anlamıyla şekil ya da görev bakımından benzerlik veya yakınlık gösterir. Yani yan anlamlı kelimeler, temel anlamlarından tam manasıyla kopamaz. Kelimenin temel anlamıyla benzerlik ilgisi gösterir.

Dikkat: Genellikle organ isimleri yan anlamda kullanılırlar.

 

Yan Anlamlı Sözcük Örnekleri

Haberi duyunca yüzünün aldığı şekil gözümün önünden gitmiyor. (Gerçek anlam)
Yazın gelmesiyle beraber yorganların ve yastıkların yüzlerini değiştirdik. (Yan anlam)

Doktor, gözlerimin gittikçe daha da bozulduğunu söyledi. (Gerçek anlam)
Çekmecenin gözüne bıraktığım evrakları bulamıyorum. (Yan anlam)

Yüzüne aldığı darbe sonucunda burnunda kızarıklık oluştu. (Gerçek anlam)
Türkiye’nin en kuzeyinde Sinop burnu bulunuyor. (Yan anlam)

Sabah yaşadıklarım yüzünden başımda şiddetli bir ağrı var. (Gerçek anlam)
Bu karanlık dağın başında yapayalnız kaldık. (Yan anlam)

Maçta ayağına aldığı darbe yüzünden topuğundan sakatlanmış. (Gerçek anlam)
Yeni aldığım ayakkabının topuğu kırıldı. (Yan anlam)

Sonbaharın gelişiyle göçmen kuşlar, kanatlarını süze süze güneye doğru göç ettiler. (Gerçek anlam)
Antalya seyahatim sırasında uçağın kanadını gören koltukta oturdum. (Yan anlam)

Bisikletten düştüğüm gün kolum yaralanmıştı, hala iyileşmedi. (Gerçek anlam
Sinirle çarpıp çıktıktan sonra fark ettim ki kapının kolu elimde kalmış. (Yan anlam)

Yan Anlam-Mecaz Anlam Farkı

Mecaz anlamda sözcükler, temel anlamlarından tamamen farklılaşarak yeni bir anlam kazanırlar. Yan anlamda ise sözcüğün temel anlamıyla ile arasında bir anlam ilişkisi bulunur.

“Tansiyonum fırlayınca burnum kanamaya başladı.” cümlesinde burun sözcüğü gerçek (temel) anlamda kullanılmıştır.

“Son günlerde burnu havada geziyordu.” cümlesindeki burun sözcüğü gerçek anlamdan tamamen sıyrılarak deyim içinde kullanılmış, mecaz anlam kazanmıştır.

“Ayakkabımın burnu iyice yıprandı.” cümlesindeki burun kelimesi ise ayakkabının en uç ve sivri kısmı olması bakımından insan burnuna benzetilmiştir. Yani temel anlam ile arasında bir anlam benzerliği kurulmuştur. Bu nedenle son örnekteki burun kelimesi yan anlamda kullanılmıştır.

 

⇒ Sözcükte Anlam konusuna gitmek için tıklayınız.

⇒ Sözcükte Anlam | Online Test (Ortaokul)

⇒ Sözcükte Anlam | Online Test (Lise)

 

 

 

 



İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.