Sembolizm

Arthur Schopenhauer

19.Yüzyıl’ın sonlarında Fransa’da doğmuş fakat bütün Avrupa’ya yayılmış bir edebi akımdır. Sembolizm’in etkili olmasında Almanlara yenilen Fransızların içinde bulunduğu karamsarlıkla Alman filozofu Schopenhauer’in genç kuşak üzerinde etkili olmuş olan Dünya bir tasavvurdan ibarettir düşüncesi etkili olmuştur.

  • Sembolistler dünyayı bir semboller yığını(tasavvurlar) olarak görmüşlerdir. Onlara göre görünenler değil, görünmeyenler önemlidir. Bu yüzden parnas şiirin aksine onlar gerçeği olduğu gibi anlatmamışlar, hayale, lirizme, öznelliğe ve sezgiye önem vermişlerdir.
  • Sembolistler dış dünyayı olduğu gibi değil, algıladıkları gibi anlatmışlardır. Algı(izlenim) ise kişiden kişiye göre değişir.(öznellik). Bu yüzden semboller aynı olsa da ifade edilen şey kapalıdır. Şiirde anlam kapalı olmalıdır. Anlamı gölgelemek, silikleştirmek, açıklığını bozmak bu şiirin önemli yanıdır. Sembolistlere göre tabiatla insan ruhu arasında gizli bağlar vardır.
  • Sembolistler şiirde musikiye önem vermişlerdir. Onlara göre şiirin açık sözden çok müzikal olması gerekir. Kişisel algı, tabiattan insana müzikal olarak gelmektedir.
  • Sembolistler, bir şeyler anlatmak için değil, sezdirmek için yazmışlardır. Bunu da ancak anlamı sembolün ardına gizleyerek yapmışlardır.
  • Sembolistler, serbest şiire düşkündürler. Çünkü sembollerle gelen müzikal yapı kendi bestesini kendi istediği gibi ancak serbest şiirde verebilir.
  • Sembolistler; öznellik, hayale önem verme, gün batımları, ay ışığı, sararmış yapraklar, lirizm, sessizlik, alaca karanlık, serbest şiir, toplumdan uzak yaşama gibi özelliklerle tanınırlar.Türk Edebiyatında en çok Cenap Şahabettin ve Ahmet Haşim bu akımdan etkilenmiştir.

SEMBOLİST SANATÇILAR

1.CHARLES BAUDELAİRE: Fransız şiirinin ve dünya şiirinin en büyük şairlerinden biridir. Servet-i Fünun’dan başlayarak günümüze kadar neredeyse bütün Türk edebiyatını da etkilemiştir. Şiirlerini “Kötülük Çiçekleri” adıyla toplamış bu şiirler dilimize bazen şer çiçekleri bazen de elem çiçekleri adlarıyla çevrilmiştir.
Mensur şiirlerini “Paris Sıkıntısı” adı altında çıkaran şair modern bir estetik kurmuştur. Klasik geleneğe karşı çıkarak avangard(başkaldırı ve öncü) bir şiirden yana olmuştur. Şiirde biçim kusursuzluğu, kapalı anlatım, ahenge dayalı sezdiricilik önemli özelliklerdir.

2.ADGER ALLEN POE: Sembolizm’in ve Amerikan edebiyatının önemli temsilcisidir. Şiirlerinde ve eserlerinde gizemci, gotik(akıl dışı), fantastik öğeler göze çarpar. Mistisizm, reenkarnasyon, günahın cezasını çekmek gibi konular onun ortak konularıdır. Romanlar da yazmış, birçok roman türünün ilk örneğini vermiştir. Annabel Lee şiiri ile meşhurdur.

3.VERLAİNE: Önceleri Parnasyen bir şairken daha sonra Sembolizme geçmiş Fransız şairidir. Şiirlerinde kapalı bir anlatım, müzikalite egemendir. Hayal dünyası, yarı aydınlık ortam, renkli görünümler onun şiirinin imajlarıdır. Empresyonist sanatçılar arasında da gösterilir.

4.MALLARME: Fransız şair. Nesneler üzerine nesneleri sembolleştiren kapalı ve çoğul anlamlı şiirleriyle tanınır. Baudelaire’den ve Poe’den etkilenmiştir.

5.ARTHUR RİMBAUD: Sembolist şair. Şiirlerinde görülmemiş hayaller vardır ve bu hayaller sürrealistleri etkilemiştir. Gökyüzünde gezen arabalar, gölün dibinde salonlar, gizemli alemler onun benzersiz hayali dünyalarıdır. Ona göre şiir ırmak gibi hep ileri akmalı, geçmişe (geleneğe) dönmemelidir.

6.PAUL VALERY: Fransız şair, yazar, düşünür… Saf şiirin otonom dünyasını kurmak istemiş, şiirin ardında bir anlam aramamak gerektiğini savunmuştur. Şiir sanatı (poetika) ile de geniş ve derinlikli biçimde uğraşmıştır.

ANNABEL LEE

Seneler,seneler evveldi;
Bir deniz ülkesinde Yaşayan bir kız vardı,bileceksiniz
İsmi Annabel Lee;
Hiçbir şey düşünmezdi sevilmekten
Sevmekden başka beni.

O çocuk ben çocuk,memleketimiz
O deniz ülkesiydi,
Sevdalı değil karasevdalıydık
Ben ve Annabel Lee;
Göklerde uçan melekler bile Kıskanırdı bizi.

Bir gün işte bu yüzden göze geldi,
O deniz ülkesinde,
Üşüdü rüzgarından bir bulutun
Güzelim Annabel Lee;
Götürdüler el üstünde
Koyup gittiler beni,
Mezarı ordadır şimdi,
O deniz ülkesinde.

Biz daha bahtiyardık meleklerden
Onlar kıskandı bizi.
– Evet!-bu yüzden (şahidimdir herkes Ve o deniz ülkesi)
Bir gece bulutun rüzgarından
Üşüdü gitti Annabel Lee.

Sevdadan yana ,kim olursa olsun,
Yaşça başca ileri
Geçemezlerdi bizi;
Ne yedi kat gökdeki melekler,
Ne deniz dibi cinleri,
Hiçbiri ayıramaz beni senden
Güzelim Annabel Lee.

Ay gelip ışır hayalin eşirir
Güzelim Annabel Lee;
Bu yıldızlar gözlerin gibi parlar
Güzelim Annabel Lee;
Orda gecelerim,uzanır beklerim
Sevgilim,sevgilim,hayatım,gelinim
O azgın sahildeki,
Yattığın yerde seni .

Edgar Allan POE
Çeviren : Melih Cevdet ANDAY

Bir yorum ekle

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.